KOL/KOC vì sao vướng vòng lao lý?

KOL,KOC ở Việt Nam nổi tiếng rất nhanh chóng và cách đây cũng không lâu, có một số nội dung đang được bàn luận sôi nổi từ một số nhân vật nổi tiếng trên mạng (ví dụ như Quang Linh Vlog/ Hằng Du Mục). Trong các tình huống kiểu vậy, điều khiến người xem không chỉ là “nội dung có đúng hay sai”, mà là cái vòng lặp tâm lý rất đời:

– Người ta hành động theo thiện chí: muốn làm điều tốt, muốn giúp đỡ, muốn hỗ trợ cộng đồng, muốn ghi hình cho kịp dòng thời sự.

– Mọi thứ diễn ra nhanh hơn khả năng “rà pháp lý”.

– Và đến khi có bình luận trái chiều hoặc phát sinh khiếu nại, thì câu hỏi trở thành: “Lúc mình  làm có vi phạm gì không?”

Đối với nhiều người nổi tiếng là KOL,KOC họ không ngồi nghĩ pháp lý.

Họ đang sống với cảm xúc “muốn làm ngay”. Nhưng pháp luật lại vận hành theo một cơ chế không mềm mại: “việc bạn làm, bạn nói, bạn quay –  đăng – dùng hình ảnh – thu hút người khác tham gia… có thể tạo ra rủi ro pháp lý”, dù bạn hoàn toàn có thiện ý.

Đọc Luật không khó. Nhưng Luật phải là thứ được giải thích theo ngôn ngữ “tâm lý” của người đang có quyết định. Đa số người ra quyết định khi họ đang:

1. vội,
2. tin,
3. muốn nhanh để kịp cơ hội,
4. và sợ làm khó nhau.

Từ đó mới sinh ra thói quen: ký cho xong, thỏa thuận cho nhanh, “để rồi tính”. Mà “để rồi tính” trong pháp lý thường là “để rồi chịu”.

Điều đáng buồn là nhiều người bị vướng không phải vì cố tình. Họ bị vướng vì họ “không lường được hệ quả từ những thứ tưởng như nhỏ”: quyền sử dụng hình ảnh, hợp đồng/thoả thuận với bên liên quan, quan hệ giữa nội dung và trách nhiệm khi nội dung tạo ra tác động thực tế, hoặc cách diễn giải – kêu gọi – hỗ trợ theo mô hình dễ bị hiểu sai.

Và khi đã bị “gọi tên” trên mạng, họ cũng khó dừng lại ngay được. Bởi trên mạng xã hội, “dừng” đồng nghĩa với “mất nhịp”. Họ thường chọn cách giải thích. Nhưng giải thích là ngôn ngữ của cảm xúc – còn rủi ro pháp lý lại cần ngôn ngữ của chứng cứ.

Lúc này, người trong cuộc thường rơi vào một trạng thái tâm lý rất đặc trưng:

1) “Bị sốc” vì không nghĩ hậu quả tới nhanh như vậy.

2) “Muốn chứng minh thiện chí” (“tôi chỉ muốn…”, “tôi không hề…”)

3) Nhưng chứng minh thiện chí không thay thế được chứng cứ và quy trình.

Rất nhiều người nổi tiếng  luôn muốn làm đúng. Vấn đề là họ không biết phải “làm đúng” theo chuẩn nào – chuẩn của pháp luật, hay chuẩn của… sự đồng thuận xã hội.

Luật, thực tế, không khó. Nhưng luật không tự nhiên “đến được với người đang hành động”. Luật cần được “dịch”. Dịch từ điều khoản thành hậu quả. Dịch từ khái niệm thành câu trả lời thực tế:

– “Nếu đăng video như vậy, rủi ro pháp lý nằm ở đâu?”

– “Nếu có người tham gia/hợp tác như vậy, cần giấy tờ gì?”

– “Nếu có phát sinh tranh chấp, bạn sẽ đứng ở vị trí nào?”

Khi làm tư vấn, Luật sư không chỉ ngồi đọc văn bản. Luật sư cố gắng làm một việc “thô nhưng hiệu quả”: “giúp bạn nhìn thấy trước cái giá” trước khi bạn phải trả. Bởi hầu hết các vụ việc công chúng nảy sinh không phải vì người ta xấu. Mà vì người ta… không có ai ngồi cạnh để nhắc: “Chậm 1 ngày để rà pháp lý, nhanh 3 tháng để tránh rắc rối.”

Luật sư không phải để “bắt lỗi”. Luật sư để bạn “đỡ phải học bài học bằng tiền”.

Nếu hôm nay bạn đang có kế hoạch làm gì đó lớn hơn thường ngày – hợp tác, kêu gọi, ký kết, quay đăng, sử dụng hình ảnh, tuyển người tham gia – đừng chờ đến lúc có biến.

Hãy hỏi trước một câu duy nhất:

“Nếu xảy ra tranh chấp, chúng ta có thể chứng minh bằng gì?”

“ Bạn sẽ đứng vững bằng gì?”

Luật không khó – chỉ là trước khi hành động, bạn cần được giải thích đúng cách.

Thiện chí là tốt. Nhưng thiện chí không thay thế được cơ chế pháp lý. Luật sư không được sinh ra để bắt lỗi; mà để giúp bạn đỡ phải học luật bằng tiền, bằng thời gian và bằng rắc rối.

Nếu bạn muốn, bạn cho chúng tôi biết bạn đang làm nội dung theo hướng nào (du lịch/thiện nguyện/kinh doanh/“mời người tham gia”/kêu gọi tài trợ) và có “đối tượng liên quan” nào (cá nhân, tổ chức, nhà tài trợ). Chúng tôi có thể gợi ý checklist pháp lý tối thiểu phù hợp với tình huống của bạn.

CÔNG TY LUẬT HOÀNG DUY

Trực tiếp tư vấn – Khảo sát hồ sơ miễn phí lần đầu – Cam kết bảo mật

Hotline: 033 820 1111

Email: duynguyen@luathoangduy.com.vn

Website: luathoangduy.com.vn