Theo Báo dân trí đưa tin thì Thông tư 63 có hiệu lực từ 1/1/2027, quy định danh mục sản phẩm công nghệ số ( linh kiện cũ ) đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu, điều đáng quan tâm là danh mục không chỉ bao gồm điện thoại, máy tính, máy ảnh kỹ thuật số mà còn có các bộ phận, phụ kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của những sản phẩm thuộc diện cấm.
Từ ngày 1/1/2027, Thông tư 63 có hiệu lực, quy định danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu, gồm điện thoại, máy tính, máy ảnh và các linh kiện thuộc phạm vi điều chỉnh (Ảnh – theo báo dân trí).
Ngày 27/10/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư 63/2026/TT-BKHCN, công bố chi tiết Danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu kèm theo mã số hàng hóa (mã HS). Văn bản chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2027.
Điều khiến giới kinh doanh dịch vụ sửa chữa đặc biệt quan tâm là danh mục không chỉ dừng ở điện thoại, máy tính hay máy ảnh kỹ thuật số nguyên chiếc. Theo điểm d khoản 2 Điều 2 của thông tư, các bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của những sản phẩm thuộc danh mục cũng bị cấm nhập khẩu.
Quy định này đặt ra câu hỏi lớn cho các cửa hàng sửa chữa vốn thường xuyên cần linh kiện thay thế, trong đó có linh kiện tháo từ thiết bị cũ: liệu tiệm có còn được tiếp tục hoạt động, và nguồn linh kiện nào được xem là hợp pháp?
Trao đổi với báo Dân trí, luật sư Nguyễn Văn Duy, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Duy và Cộng sự, đã làm rõ ba vấn đề đáng chú ý:
- Hoạt động sửa chữa không bị cấm: các tiệm vẫn có thể sửa chữa, thay thế linh kiện cho thiết bị đang lưu hành hợp pháp tại Việt Nam.
- Nguồn linh kiện phải hợp pháp: nhập khẩu linh kiện cũ thuộc danh mục cấm để phục vụ sửa chữa vẫn là hành vi vi phạm, dù linh kiện còn dùng tốt.
- Không nên gom hàng trước năm 2027: nhiều thiết bị và linh kiện cũ đã thuộc diện cấm nhập khẩu theo quy định hiện hành, không phải đến khi Thông tư 63 có hiệu lực mới bị cấm.
Căn cứ pháp lý của lệnh cấm nhập linh kiện cũ
Trao đổi với Luật sư Nguyễn Văn Duy về những vấn đề pháp lý liên quan đến Thông tư 63/2026/TT-BKHCN
Luật sư Nguyễn Văn Duy, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hoàng Duy và Cộng sự, phân tích những vấn đề pháp lý liên quan đến Thông tư 63/2026/TT-BKHCN (Ảnh minh họa – theo báo dân trí).
Theo các nguồn pháp lý đã công bố, Thông tư 63/2026/TT-BKHCN được ban hành theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7/2026 của Chính phủ. Văn bản này thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT ngày 15/10/2018 của Bộ Thông tin và Truyền thông, vốn là văn bản công bố danh mục sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng cấm nhập khẩu kèm theo mã HS.
Một điểm cần nhấn mạnh: đến hết ngày 31/12/2026, Thông tư 11/2018/TT-BTTTT vẫn còn hiệu lực. Luật sư Duy lưu ý Thông tư 63 không tạo ra một lệnh cấm hoàn toàn mới mà kế thừa và cập nhật các quy định trước đó. Cách nhìn này trùng với giải thích của ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ KH&CN): việc cấm nhập khẩu điện thoại thông minh, máy tính (nhóm mã HS 8517, 8470, 8471) và các thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng không phải quy định mới phát sinh.
Trước đó, Nghị định 69/2018/NĐ-CP đã xếp sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng vào nhóm hàng cấm nhập khẩu, trừ một số trường hợp được cho phép. Ở giai đoạn xa hơn, Thông tư 43/2009/TT-BTTTT cũng từng quy định linh kiện, phụ tùng, cụm linh kiện, phụ kiện đã qua sử dụng của các sản phẩm thuộc danh mục bị cấm nhập khẩu.
Sửa chữa không bị cấm nhưng nguồn linh kiện phải hợp pháp
Thông tư 63 không cấm các cơ sở sửa chữa điện thoại, máy ảnh, máy tính tiếp tục hoạt động
Theo luật sư Duy, cần phân biệt rõ giữa hai việc: nhập khẩu thiết bị, linh kiện đã qua sử dụng và sửa chữa, thay thế linh kiện cho những sản phẩm đang lưu hành trong nước. Thông tư 63 điều chỉnh danh mục hàng hóa bị cấm nhập khẩu, không đồng nghĩa với việc cấm các cơ sở sửa chữa điện thoại, máy ảnh hay máy tính tiếp tục kinh doanh. Điều bị kiểm soát là khâu nhập khẩu, còn việc mua bán, sử dụng thiết bị công nghệ cũ trong nước không nằm trong phạm vi cấm của thông tư. Linh kiện tháo từ máy thu mua trong nước được phép nếu nguồn hợp pháp.
Luật sư đưa ra ví dụ: một cửa hàng thu mua điện thoại cũ từ người dân trong nước, sau đó tháo màn hình, bo mạch hoặc các linh kiện còn hoạt động để thay cho thiết bị khác. Nếu nguồn hàng được thu mua hợp pháp, hoạt động này không thuộc phạm vi cấm nhập khẩu của thông tư. Nguyên tắc tương tự áp dụng với các cơ sở sửa chữa máy ảnh, máy quay phim hoặc máy tính đã qua sử dụng.
Nhập nguyên chiếc về để tháo linh kiện
Ngược lại, nếu cửa hàng nhập khẩu nguyên chiếc điện thoại hoặc máy ảnh cũ thuộc danh mục cấm từ nước ngoài về để tháo lấy linh kiện, theo luật sư Duy, mục đích phục vụ sửa chữa không làm cho hoạt động nhập khẩu đó trở nên hợp pháp. Ranh giới nằm ở nguồn gốc và đường đi của hàng hóa: hàng thu mua hợp pháp trong nước thì được dùng, hàng nhập khẩu trái quy định thì không.
Linh kiện nguồn gốc nhập lậu: rủi ro cho cả người bán lẻ
Luật sư cho biết, việc sử dụng linh kiện có nguồn gốc từ hàng nhập lậu để tiếp tục kinh doanh, sửa chữa còn có thể khiến cơ sở đối mặt với rủi ro pháp lý liên quan đến nguồn gốc hàng hóa. Nghĩa là chủ tiệm không trực tiếp đi nhập hàng vẫn có thể bị liên đới nếu không chứng minh được xuất xứ linh kiện mình đang dùng.
Sản phẩm tân trang (refurbished) cũng bị cấm nhập khẩu
Một điểm đáng chú ý khác của Thông tư 63 là quy định về sản phẩm công nghệ số tân trang. Đây là sản phẩm đã qua sử dụng, được sửa chữa hoặc thay thế linh kiện nhằm phục hồi chức năng, chất lượng và hình thức tương đương hàng mới. Theo thông tư, sản phẩm tân trang có mã HS thuộc danh mục cấm vẫn bị cấm nhập khẩu, dù đã được làm mới.
Thông tư cũng quy định nguyên tắc áp dụng danh mục theo cấp độ mã HS. Với chủ cửa hàng và doanh nghiệp nhập khẩu, điều này có nghĩa là việc gắn nhãn “như mới” hay khai báo hàng hóa theo cách khác không đủ để đưa hàng ra khỏi phạm vi cấm nếu mã HS thuộc danh mục.
Cảnh báo tâm lý gom linh kiện cũ trước năm 2027
Tranh thủ nhập khẩu trái phép thiết bị, linh kiện cũ trước 1/1/2027 để tích trữ vẫn có thể bị xử lý và Luật sư cảnh báo việc tranh thủ nhập khẩu trái phép thiết bị, linh kiện cũ trước ngày 1/1/2027 để tích trữ vẫn có thể bị xử lý theo quy định hiện hành
Khi một lệnh cấm sắp có hiệu lực, không ít cơ sở kinh doanh có thể nghĩ đến việc nhập thêm thiết bị, linh kiện cũ để dự trữ cho hoạt động sửa chữa sau này. Luật sư Duy cảnh báo đây là suy nghĩ tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý.
Lý do là Thông tư 11/2018/TT-BTTTT hiện vẫn có hiệu lực và đã cấm nhập khẩu nhiều loại thiết bị, linh kiện công nghệ cũ. Do đó, theo luật sư, việc cố tình nhập khẩu trái quy định trước ngày 1/1/2027 không khiến hàng hóa trở thành hợp pháp. Hành vi này vẫn có thể bị xử lý theo quy định hiện hành.
Bên cạnh rủi ro xử lý, hàng tồn kho còn trở thành gánh nặng chứng minh. Khi bị kiểm tra, cửa hàng phải chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của từng nhóm linh kiện, và một kho hàng lớn nhưng thiếu chứng từ có thể biến thành rủi ro thay vì tài sản.
Về giai đoạn chuyển tiếp, theo thông tin đã công bố, hàng hóa thuộc danh mục cấm nhưng đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhập khẩu trước ngày 1/1/2027 tiếp tục được nhập khẩu theo nội dung và trong thời hạn hiệu lực của văn bản cho phép. Đây là trường hợp có giấy phép cụ thể, không phải khoảng thời gian cho phép nhập tự do.
Phân loại nguồn linh kiện: ba nhóm chủ tiệm cần rà soát
Các cơ sở sửa chữa được khuyến nghị kiểm tra mã HS, lưu giữ hóa đơn, chứng từ, giấy biên nhận thu mua và để hạn chế rủi ro, luật sư Duy khuyến nghị các cơ sở sửa chữa chủ động phân loại linh kiện hiện có thành ba nhóm.
Nhóm 1: Linh kiện tháo máy thu mua hợp pháp trong nước. Đây là nhóm rủi ro thấp nhất nếu có giấy tờ. Cửa hàng nên giữ giấy biên nhận hoặc hóa đơn, ghi rõ thông tin người bán, loại thiết bị, thời điểm giao dịch và tình trạng máy.
Nhóm 2: Linh kiện mới nhập khẩu hợp pháp, có chứng từ. Gồm hàng mới nhập chính ngạch, có tờ khai hải quan, hóa đơn và chứng từ đầy đủ. Cần phân biệt rõ hàng mới với hàng đã qua sử dụng gắn nhãn mới, vì loại sau vẫn có thể bị xác định thuộc diện cấm nếu mã HS nằm trong danh mục.
Nhóm 3: Linh kiện không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Đây là nhóm rủi ro cao nhất, thường là hàng trôi nổi, mua gom không hóa đơn hoặc hàng bán qua mạng thiếu chứng từ. Với nhóm này, luật sư cho rằng cửa hàng cần kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định pháp luật, không tiếp tục đưa hàng hóa có nguồn gốc bất hợp pháp vào kinh doanh.
Ngoài ra, doanh nghiệp nên đối chiếu danh mục mã HS của Thông tư 63, lưu giữ hóa đơn, chứng từ và giấy biên nhận khi thu mua thiết bị cũ từ người dân. Nếu chưa chắc hàng hóa có thuộc danh mục cấm hay không, nên hỏi cơ quan quản lý chuyên ngành hoặc cơ quan hải quan thay vì tự suy diễn.
Chuẩn hóa phiếu tiếp nhận và quyền sở hữu linh kiện tháo ra
Riêng với hoạt động sửa chữa, luật sư Duy khuyến nghị cửa hàng chuẩn hóa phiếu tiếp nhận: ghi rõ tình trạng thiết bị, linh kiện được thay thế và phương án xử lý linh kiện cũ tháo ra. Phiếu này vừa là bằng chứng bảo vệ cửa hàng khi có tranh chấp, vừa tạo niềm tin với khách hàng.
Một vấn đề thường bị bỏ qua là quyền sở hữu. Theo luật sư, linh kiện tháo khỏi thiết bị của khách hàng không mặc nhiên thuộc quyền sở hữu của cửa hàng. Việc giữ lại, thanh lý hoặc xử lý linh kiện cần có sự thống nhất với chủ sở hữu. Nếu cửa hàng muốn tận dụng linh kiện tháo ra làm nguồn cho các ca sửa chữa sau, nên ghi rõ thỏa thuận này ngay từ khi tiếp nhận máy. Thiếu thỏa thuận có thể dẫn đến tranh chấp dân sự, đồng thời linh kiện đó cũng khó chứng minh là nguồn hợp pháp.
Dùng linh kiện kém chất lượng: thêm trách nhiệm bồi thường
Ngoài rủi ro về nguồn gốc hàng hóa, luật sư Duy lưu ý việc sử dụng linh kiện kém chất lượng gây hư hỏng thiết bị, cháy nổ hoặc thiệt hại cho khách hàng còn có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường. Những bộ phận như pin, bộ sạc, bo mạch nguồn là nhóm có nguy cơ cao nếu không rõ xuất xứ.
Ông nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ pháp luật không chỉ dành cho doanh nghiệp lớn mà còn áp dụng với các cơ sở sửa chữa nhỏ lẻ. Theo ông, chủ động kiểm soát nguồn linh kiện, minh bạch thông tin sửa chữa và lựa chọn nhà cung cấp hợp pháp là những yếu tố quan trọng giúp các cửa hàng duy trì hoạt động lâu dài, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Giá linh kiện và chi phí sửa chữa có thể tăng
Theo luật sư, việc kiểm soát nguồn hàng có thể khiến giá linh kiện và chi phí sửa chữa tăng lên, đặc biệt với những cơ sở trước đây phụ thuộc vào nguồn linh kiện giá rẻ, không rõ xuất xứ. Dù vậy, ông cho rằng đây là bước đi cần thiết nhằm xây dựng thị trường minh bạch và bảo đảm cạnh tranh công bằng giữa các đơn vị kinh doanh.
Về phía cơ quan quản lý, theo Bộ KH&CN, quy định cấm nhập khẩu thiết bị cũ nhằm bảo vệ người tiêu dùng, môi trường và doanh nghiệp trong nước. Thông tư 63 cũng không cấm toàn bộ thiết bị công nghệ đã qua sử dụng: dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị và công cụ đã qua sử dụng vẫn được nhập khẩu nếu đáp ứng tiêu chí theo pháp luật về công nghiệp công nghệ số và phục vụ trực tiếp dự án sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm vi mạch bán dẫn hoặc hoạt động đào tạo, nghiên cứu, phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Các ngoại lệ này hướng tới doanh nghiệp sản xuất và đơn vị nghiên cứu, không dành cho hoạt động kinh doanh linh kiện sửa chữa thông thường.
Kết luận
Thông tư 63/2026/TT-BKHCN không chấm dứt nghề sửa chữa điện thoại, máy ảnh hay máy tính. Như luật sư Nguyễn Văn Duy chỉ ra, hoạt động sửa chữa không bị cấm, nhưng nguồn linh kiện phải hợp pháp. Việc cần làm ngay không phải là tích trữ hàng mà là rà soát kho, chuẩn hóa chứng từ và xây dựng nguồn cung minh bạch. Cửa hàng chủ động từ sớm sẽ vừa giảm rủi ro pháp lý, vừa củng cố uy tín trong mắt khách hàng.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, tổng hợp từ văn bản đã công bố và ý kiến luật sư Nguyễn Văn Duy trên báo Dân trí, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể. Trước khi đăng, nên đối chiếu với toàn văn Thông tư 63/2026/TT-BKHCN và tình trạng hiệu lực của các văn bản viện dẫn.
