Hợp đồng lao động có kỳ hạn và không kỳ hạn có những điểm gì khác nhau? Bộ luật lao động có những quy định về thời hạn, số lần ký, quyền lợi và thủ tục chấm dứt như thế nào?
1. Hợp Đồng Lao Động Là Gì?
Theo Điều 13 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Đáng chú ý, dù hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng nội dung thể hiện việc làm có trả lương và có sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì vẫn được xem là hợp đồng lao động.
Theo Bộ luật Lao động 2019, hiện chỉ còn 2 loại hợp đồng lao động chính thức: hợp đồng lao động xác định thời hạn (hợp đồng có kỳ hạn) và hợp đồng lao động không xác định thời hạn (hợp đồng không kỳ hạn). So với Bộ luật Lao động 2012, quy định mới đã bỏ hẳn loại hợp đồng theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng.
2. Hợp Đồng Lao Động Có Kỳ Hạn (Xác Định Thời Hạn)
2.1. Khái niệm và thời hạn tối đa
Theo Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định rõ thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực, với thời gian không quá 36 tháng kể từ ngày hợp đồng có hiệu lực.
Đây là loại hợp đồng thường được sử dụng cho các vị trí công việc có tính chất tạm thời, dự án ngắn hạn, hoặc khi doanh nghiệp muốn có thời gian đánh giá thêm trước khi cam kết lâu dài với người lao động.
2.2. Số lần được ký hợp đồng có kỳ hạn
Một điểm quan trọng doanh nghiệp và người lao động cần lưu ý: hợp đồng lao động xác định thời hạn chỉ được ký tối đa 2 lần liên tiếp. Sau khi hợp đồng xác định thời hạn lần thứ hai hết hạn, nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc, hai bên buộc phải ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
Quy định này không áp dụng cho một số trường hợp đặc thù như hợp đồng với người được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn nhà nước, hoặc các trường hợp quy định riêng tại Bộ luật Lao động liên quan đến lao động cao tuổi, cán bộ công đoàn không chuyên trách.
2.3. Xử lý khi hợp đồng có kỳ hạn hết hạn
Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng cũ hết hạn, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động mới. Trong thời gian chưa ký hợp đồng mới, quyền, nghĩa vụ và lợi ích của hai bên vẫn được thực hiện theo hợp đồng đã giao kết. Nếu quá 30 ngày mà không ký hợp đồng mới, hợp đồng đã giao kết trước đó (nếu là hợp đồng có kỳ hạn) sẽ trở thành hợp đồng không xác định thời hạn.
3. Hợp Đồng Lao Động Không Kỳ Hạn (Không Xác Định Thời Hạn)
3.1. Khái niệm
Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng. Đây là loại hợp đồng mang lại sự ổn định lâu dài cho người lao động, đồng thời giúp doanh nghiệp giữ chân nhân sự, đặc biệt với các vị trí công việc mang tính thường xuyên, liên tục.
3.2. Các trường hợp bắt buộc phải ký hợp đồng không kỳ hạn
Có 3 trường hợp doanh nghiệp và người lao động phải chuyển sang hoặc ký kết hợp đồng không xác định thời hạn:
- Hai bên thỏa thuận ký hợp đồng không xác định thời hạn ngay từ đầu quan hệ lao động.
- Hợp đồng có kỳ hạn đã hết hạn quá 30 ngày mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc và không ký hợp đồng mới.
- Người lao động đã ký liên tiếp 2 lần hợp đồng có kỳ hạn và vẫn tiếp tục làm việc sau khi hợp đồng lần thứ hai hết hạn.
4. So Sánh Nhanh: Hợp Đồng Có Kỳ Hạn Và Không Kỳ Hạn
| Tiêu chí | Hợp đồng có kỳ hạn | Hợp đồng không kỳ hạn |
|---|---|---|
| Thời hạn | Tối đa 36 tháng/lần, ký tối đa 2 lần | Không xác định thời điểm kết thúc |
| Tính ổn định | Thấp hơn, cần ký lại khi hết hạn | Cao, ổn định lâu dài |
| Thời hạn báo trước khi đơn phương chấm dứt | 30 ngày (hợp đồng 12-36 tháng) hoặc 3 ngày làm việc (dưới 12 tháng) | Ít nhất 45 ngày |
| Phù hợp với | Công việc tạm thời, dự án ngắn hạn, vị trí cần thời gian đánh giá | Vị trí ổn định, lâu dài, nhân sự chủ chốt |
| Quyền lợi cơ bản (lương, BHXH, BHYT…) | Như nhau, không phụ thuộc loại hợp đồng | Như nhau, không phụ thuộc loại hợp đồng |
Cần lưu ý: về cơ bản, các quyền và nghĩa vụ liên quan đến lương, thưởng, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của người lao động không phụ thuộc vào loại hợp đồng đã ký, mà phụ thuộc vào nội dung thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng và quy định của doanh nghiệp.
5. Hình Thức Giao Kết Hợp Đồng Lao Động
Theo Điều 14 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động phải được lập thành văn bản (hoặc dữ liệu điện tử có giá trị như văn bản) đối với hợp đồng có thời hạn từ 1 tháng trở lên. Riêng hợp đồng dưới 1 tháng có thể giao kết bằng lời nói, trừ trường hợp đặc biệt như hợp đồng với người giúp việc gia đình vẫn phải lập bằng văn bản dù thời hạn ngắn.
Một hợp đồng chỉ có giá trị pháp lý khi được lập thành ít nhất 2 bản, mỗi bên giữ một bản, có chữ ký của người lao động (đủ 18 tuổi trở lên, hoặc theo quy định riêng với lao động chưa thành niên) và người đại diện hợp pháp của doanh nghiệp.
6. Lưu Ý Quan Trọng Khi Đơn Phương Chấm Dứt Hợp Đồng
Khi muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, các bên cần tuân thủ thời hạn báo trước theo quy định:
- Hợp đồng không xác định thời hạn: báo trước ít nhất 45 ngày.
- Hợp đồng có kỳ hạn từ 12-36 tháng: báo trước ít nhất 30 ngày.
- Hợp đồng có kỳ hạn dưới 12 tháng: báo trước ít nhất 3 ngày làm việc.
- Một số ngành nghề, công việc đặc thù có thời hạn báo trước riêng theo quy định của Chính phủ.
Ngoài ra, theo Điều 22 Bộ luật Lao động 2019, phụ lục hợp đồng lao động chỉ được dùng để quy định chi tiết, sửa đổi, bổ sung một số điều khoản, không được dùng để sửa đổi thời hạn của hợp đồng đã ký.
7. Doanh Nghiệp Và Người Lao Động Nên Chọn Loại Hợp Đồng Nào?
Đối với doanh nghiệp: Nếu vị trí công việc mang tính dài hạn, ổn định và muốn giữ chân nhân sự, nên xem xét ký hợp đồng không xác định thời hạn ngay từ đầu hoặc sau khi đã đánh giá năng lực qua một hợp đồng có kỳ hạn. Với các vị trí thời vụ, dự án ngắn hạn, hợp đồng có kỳ hạn sẽ linh hoạt hơn trong quản lý nhân sự.
Đối với người lao động: Cần đọc kỹ loại hợp đồng, thời hạn, các điều khoản về lương, phụ cấp, thời gian báo trước khi chấm dứt hợp đồng trước khi ký. Nếu đã ký 2 lần hợp đồng có kỳ hạn và vẫn tiếp tục làm việc, người lao động có quyền yêu cầu chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn theo đúng quy định pháp luật.
8. Kết Luận
Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa hợp đồng lao động có kỳ hạn và không kỳ hạn giúp cả doanh nghiệp và người lao động chủ động hơn trong việc thiết lập quan hệ lao động, tránh các tranh chấp không đáng có khi hợp đồng hết hạn hoặc khi chấm dứt hợp đồng. Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình quản lý hợp đồng lao động chặt chẽ, đúng quy định để vừa bảo vệ quyền lợi người lao động, vừa hạn chế rủi ro pháp lý cho chính mình.
Mẫu Hợp đồng lao động
