Khi vợ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, chồng được ly hôn không.Quy định mới nhất 2026

Chồng không có quyền ly hôn khi vợ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi là quy định đặc biệt của pháp luật Việt Nam nhằm bảo vệ phụ nữ và trẻ nhỏ. Theo Khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, người chồng không có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn trong ba trường hợp: vợ đang có thai, vợ sinh con, hoặc vợ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Vậy quy định này áp dụng thế nào trong thực tế, có ngoại lệ nào không và người vợ có bị hạn chế quyền ly hôn không? Bài viết dưới đây giải đáp chi tiết, dựa trên văn bản luật và hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

1. Chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi nào?

Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định về quyền yêu cầu giải quyết ly hôn. Nguyên tắc chung là vợ, chồng hoặc cả hai người đều có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn. Tuy nhiên, Khoản 3 Điều này đặt ra một giới hạn riêng cho người chồng: “chồng không có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.” Như vậy, Tòa án sẽ không thụ lý đơn ly hôn do người chồng nộp trong ba trường hợp sau:

• Vợ đang mang thai: từ thời điểm có thai cho đến khi sinh.
• Vợ vừa sinh con: giai đoạn ngay sau khi sinh.
• Vợ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi: tính theo tháng tuổi của đứa trẻ.

Đây là hạn chế về quyền yêu cầu ly hôn của người chồng, không phải lệnh cấm vợ chồng chấm dứt hôn nhân nói chung.

2. Hướng dẫn của Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP

Để thống nhất cách áp dụng, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn một số quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình, có hiệu lực từ ngày 01/07/2024. Khoản 3 Điều 2 của Nghị quyết làm rõ các điểm sau:

Thứ nhất, không phân biệt vợ có thai hoặc sinh con với ai. Nếu vợ đang có thai hoặc sinh con thì chồng không có quyền yêu cầu ly hôn, kể cả khi đứa trẻ không phải con của người chồng. Pháp luật không xét đến nguồn gốc của thai nhi trong việc hạn chế quyền yêu cầu này.

Thứ hai, không phân biệt con đẻ hay con nuôi. Khi vợ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầu ly hôn, dù đó là con ruột của hai vợ chồng, con riêng hay con nuôi hợp pháp.

Thứ ba, cách tính mốc 12 tháng. Nghị quyết hướng dẫn cách xác định khoảng thời gian dưới 12 tháng trong các tình huống đặc thù như vợ sinh con nhưng không nuôi con, con chết, hoặc đình chỉ thai nghén khi thai từ 22 tuần tuổi trở lên. Trong các trường hợp này, thời hạn được tính từ chính ngày xảy ra sự kiện đó.

Thứ tư, quy định áp dụng cho cả mang thai hộ. Chi tiết xem tại mục 4.

3. Vì sao luật hạn chế quyền ly hôn của người chồng?

Quy định này không phải mới xuất hiện. Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 1959 và Điều 41 Luật năm 1986 đã quy định khi vợ có thai, chồng chỉ có thể xin ly hôn sau khi vợ sinh con được một năm. Đến Điều 85 Luật năm 2000, nội dung được viết lại theo hướng vợ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầu ly hôn. Luật năm 2014 tiếp tục kế thừa, bổ sung thêm trường hợp “sinh con”.

Mục đích của quy định gồm:

• Bảo vệ sức khỏe và tinh thần của người mẹ trong giai đoạn thai kỳ và sau sinh, khi phụ nữ dễ bị tổn thương nhất.
• Bảo vệ quyền lợi của trẻ nhỏ, đặc biệt trong 12 tháng đầu đời cần sự chăm sóc ổn định của cả gia đình.
• Tránh quyết định bốc đồng của người chồng, tạo khoảng thời gian để hai bên bình tĩnh nhìn lại quan hệ hôn nhân.

Về bản chất, đây là biện pháp bảo vệ bà mẹ và trẻ em, phù hợp nguyên tắc bảo vệ người phụ nữ, trẻ em của chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam.

4. Các trường hợp chồng không được ly hôn thường gặp

4.1. Vợ mang thai hoặc sinh con với người khác

Đây là tình huống gây nhiều tranh cãi nhất. Theo hướng dẫn của Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP, chồng vẫn không có quyền yêu cầu ly hôn dù vợ có thai hoặc sinh con với ai. Ngoại tình hay quan hệ ngoài hôn nhân không làm mất đi sự bảo vệ này đối với người vợ trong thời gian đang mang thai, sinh con.

Một số nội dung truyền thông từng diễn giải gây hiểu nhầm rằng chồng “không bao giờ” được ly hôn. Thực tế, giới hạn chỉ tồn tại trong thời gian người vợ “đang” mang thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Hết thời hạn này, người chồng có quyền nộp đơn bình thường.

4.2. Vợ đang nuôi con nuôi dưới 12 tháng tuổi

Nếu người vợ nhận nuôi hợp pháp một đứa trẻ dưới 12 tháng tuổi, người chồng cũng bị hạn chế quyền yêu cầu ly hôn, vì quy định không phân biệt con đẻ hay con nuôi.

4.3. Trường hợp mang thai hộ

Nghị quyết hướng dẫn riêng cho hai nhóm:

• Chồng của người mang thai hộ: không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Chồng của người nhờ mang thai hộ: không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, hoặc khi người mang thai hộ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

4.4. Vợ sinh con nhưng không nuôi, con mất hoặc đình chỉ thai nghén

Đây là các tình huống nhạy cảm. Nghị quyết hướng dẫn mốc thời gian dưới 12 tháng được tính từ ngày vợ sinh con nhưng không nuôi con, ngày con chết, hoặc ngày đình chỉ thai nghén khi thai từ 22 tuần tuổi trở lên. Vì các tình huống này dễ có cách hiểu khác nhau trên thực tế, người trong cuộc nên tham vấn luật sư hoặc hỏi trực tiếp Tòa án có thẩm quyền.

4.5. Hết 12 tháng thì sao?

Sau khi con đủ 12 tháng tuổi (hoặc khi hết các mốc thời gian nêu trên), người chồng lấy lại quyền yêu cầu ly hôn. Lúc này Tòa án sẽ xem xét đơn theo trình tự thông thường, thụ lý, hòa giải và giải quyết theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình.

5. Người vợ có bị hạn chế quyền ly hôn không?

Không. Khoản 3 Điều 51 chỉ hạn chế quyền của người chồng. Người vợ vẫn có quyền nộp đơn xin ly hôn kể cả khi đang mang thai hoặc đang nuôi con nhỏ. Điều luật không đặt ra giới hạn nào đối với quyền này của người vợ.

Khi vợ yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành, Tòa án sẽ xem xét theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình: giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt.

Ngoài ra, theo Khoản 2 Điều 51, cha, mẹ hoặc người thân thích khác cũng có quyền yêu cầu ly hôn trong trường hợp một bên vợ, chồng bị bệnh tâm thần hoặc bệnh khác mà không nhận thức, làm chủ được hành vi, đồng thời là nạn nhân bạo lực gia đình do người kia gây ra làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, tinh thần.

6. Thuận tình ly hôn trong thời gian vợ mang thai, nuôi con nhỏ

Khoản 3 Điều 51 hạn chế quyền “yêu cầu ly hôn” của người chồng, tức là trường hợp chồng đơn phương nộp đơn. Với thuận tình ly hôn theo Điều 55, cả hai vợ chồng cùng yêu cầu và cùng thỏa thuận về việc chấm dứt hôn nhân, nuôi con, cấp dưỡng và chia tài sản. Trên thực tiễn, vợ chồng thống nhất như vậy thường vẫn được Tòa án xem xét công nhận. Tuy nhiên, cách xử lý có thể khác nhau tùy từng vụ việc, vì vậy các bên nên chuẩn bị kỹ thỏa thuận và tham vấn luật sư trước khi nộp hồ sơ.

Điều quan trọng là sự tự nguyện. Nếu người vợ không đồng ý, người chồng không thể dùng đơn “thuận tình” để vượt qua hạn chế của pháp luật.

7. Chồng vẫn nộp đơn ly hôn thì Tòa án xử lý ra sao?

Nếu người chồng nộp đơn trong thời gian vợ đang mang thai, sinh con hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, Tòa án sẽ không thụ lý yêu cầu ly hôn của người chồng. Điều này có nghĩa:

• Hồ sơ không được đưa vào giải quyết, đơn có thể bị trả lại.
• Người chồng mất thời gian, công sức và có thể phát sinh chi phí không cần thiết.
• Việc kéo dài mâu thuẫn không giúp ích cho cả hai bên.

Lời khuyên cho người chồng: nếu hôn nhân thực sự có vấn đề, hãy cân nhắc thương lượng thuận tình ly hôn với vợ, nhờ người thân hoặc chuyên gia hòa giải, hoặc chờ đến khi hết thời hạn bị hạn chế rồi mới nộp đơn. Nếu có tranh chấp về nuôi con, cấp dưỡng, tài sản, nên thu thập chứng cứ và nhờ luật sư tư vấn từ sớm.

8. Góc nhìn từ luật sư: Những điều cần biết khi gặp quy định này trong thực tế

Theo như chia sẻ của Luật sư Nguyễn Văn Duy – giám đốc công ty Hoàng Duy và cộng sự ( Luật Hoàng Duy) thì ông cho biết trong nhiều năm kinh nghiệm tư vấn và tham gia giải quyết các vụ việc hôn nhân và gia đình. “Trong nhiều năm hành nghề, câu hỏi tôi nhận được nhiều nhất từ khách hàng nam về chủ đề này là: vợ đang mang thai mà hai bên không thể chung sống nữa thì có nộp đơn ly hôn được không? Câu trả lời theo Khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 là không. Điều tôi luôn nhấn mạnh với khách hàng là hạn chế này mang tính tạm thời và chỉ nhằm bảo vệ người mẹ, đứa trẻ trong giai đoạn nhạy cảm nhất. Đây không phải điều khoản ‘khóa’ hôn nhân vĩnh viễn.”

Thứ nhất, xác định đúng mốc thời gian trước khi nộp đơn: Nhiều hồ sơ bị trả lại chỉ vì người chồng tính sai thời điểm. Tôi khuyên khách hàng đối chiếu kỹ giấy khai sinh của con, giấy chứng sinh hoặc các giấy tờ y tế liên quan để xác định con đã đủ 12 tháng tuổi hay chưa. Với các tình huống đặc biệt như con mất hoặc đình chỉ thai nghén, cách tính mốc thời gian đã được Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn, nhưng thực tế mỗi hồ sơ có tình tiết riêng, nên cần được luật sư xem xét cụ thể.

Thứ hai, dùng thời gian chờ để chuẩn bị, thay vì để mâu thuẫn leo thang: Khi chưa thể nộp đơn, người chồng nên tập trung vào những việc có ích: lưu giữ các giấy tờ liên quan đến tài sản chung, thu nhập và nghĩa vụ nuôi con; trao đổi với vợ về phương án nuôi con, cấp dưỡng và chia tài sản. Một thỏa thuận rõ ràng, được hai bên đồng thuận, thường giúp vụ việc kết thúc nhanh và ít tổn thương hơn nhiều so với kiện tụng kéo dài.

Thứ ba, người vợ không nên nhầm rằng mình bị ‘ràng buộc’ bởi quy định này: Có những chị đang mang thai hoặc nuôi con nhỏ vẫn chịu đựng một cuộc hôn nhân không an toàn vì nghĩ rằng mình không thể ly hôn. Thực tế, quy định chỉ hạn chế quyền của người chồng. Người vợ vẫn có quyền nộp đơn. Nếu có bạo lực gia đình, tôi khuyến khích các chị tìm đến luật sư, chính quyền địa phương hoặc các đơn vị hỗ trợ sớm, vì sức khỏe và sự an toàn của mẹ và bé phải được đặt lên hàng đầu.

Vậy nên đừng nộp đơn ‘cho biết’ hay hy vọng Tòa án sẽ thụ lý trong lúc còn bị hạn chế, vì việc đó thường chỉ làm mất thời gian và làm căng thẳng thêm. Hãy tìm hiểu quy định từ đầu, tham vấn luật sư để có lộ trình phù hợp. Hôn nhân có thể kết thúc, nhưng cách chúng ta xử lý trong lúc đó ảnh hưởng rất lớn đến đứa trẻ.”

9. Kết luận

Chồng không được ly hôn khi vợ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi là quy định mang tính bảo vệ phụ nữ và trẻ em, được ghi nhận tại Khoản 3 Điều 51 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP. Giới hạn chỉ áp dụng với người chồng, chỉ trong thời gian vợ “đang” thuộc ba trường hợp trên và không phân biệt con đẻ, con nuôi hay vợ có thai với ai. Người vợ vẫn có đầy đủ quyền yêu cầu ly hôn.

Nếu bạn đang đứng trước quyết định ly hôn hoặc cần xác định thời điểm nộp đơn, hãy tham vấn luật sư hoặc liên hệ Tòa án nhân dân có thẩm quyền để được hướng dẫn đúng quy định.

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý chuyên nghiệp cho từng trường hợp cụ thể.