Khởi tố Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang: Vụ 147 điểm 10 Toán nâng lên 26 bị can 

Chiều 15/7/2026, Cơ quan điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang khởi tố thêm 7 bị can trong vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” xảy ra tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Đáng chú ý, trong nhóm 7 bị can mới có Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang – người đứng đầu chính cơ sở giáo dục xảy ra sai phạm. Tính đến thời điểm bài viết, tổng số bị can trong vụ án đã lên tới 26 người.

Việc người đứng đầu nhà trường bị khởi tố đặt ra câu hỏi pháp lý quan trọng: trách nhiệm hình sự của hiệu trưởng đến đâu khi sai phạm trực tiếp lại do cấp dưới (trưởng điểm thi, thư ký điểm thi, giám thị) thực hiện? Bài viết dưới đây, dưới góc nhìn luật sư hành nghề tranh tụng hình sự, hệ thống lại toàn bộ diễn biến vụ án, phân tích căn cứ pháp lý áp dụng và những vấn đề pháp lý then chốt xoay quanh trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục.

1. Từ 147 điểm 10 bất thường đến khởi tố 26 bị can

Sáng 1/7/2026, ngay sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, dư luận phát hiện tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có tới 147 bài thi môn Toán đạt điểm 10 tuyệt đối, chiếm hơn 95% tổng số điểm 10 môn Toán toàn tỉnh. Trong dải 328 thí sinh dự thi tại điểm thi này, hơn 290 em đạt từ 9 điểm trở lên – mức chênh lệch bất thường so với phổ điểm chung và so với học bạ của chính các thí sinh.

Diễn biến điều tra, khởi tố được ghi nhận qua các mốc thời gian chính sau:

• 1/7/2026: Bộ GD&ĐT công bố phổ điểm, phát hiện bất thường tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.
• 3/7/2026: Bộ GD&ĐT phát thông báo yêu cầu kiểm tra, làm rõ kết quả thi môn Toán tại điểm thi này.
• 4–5/7/2026: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang ra quyết định tạm giữ hình sự, sau đó thi hành lệnh giữ người khẩn cấp đối với ông Nguyễn Hà Duy, giáo viên Toán kiêm Thư ký Điểm thi.
• 7/7/2026: Cơ quan An ninh điều tra khởi tố vụ án hình sự và khởi tố 4 bị can đầu tiên (gồm bà Trần Thị Thu Hằng – Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, được phân công làm Trưởng Điểm thi, và ông Nguyễn Hà Duy) về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo Điều 356 Bộ luật Hình sự.
• 8/7/2026: Khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Hà Duy.
• 9/7/2026: Họp báo công bố kết quả điều tra bước đầu; khởi tố thêm bà Trần Thị Thu Hằng cùng 2 người khác (chưa công bố danh tính). Sở GD&ĐT đề xuất tổ chức thi lại môn Toán cho thí sinh tại điểm thi này.
• 12–13/7/2026: Khởi tố thêm 15 bị can cùng tội danh Điều 356 BLHS, nâng tổng số bị can lên 19 người.
• 15/7/2026: Khởi tố thêm 7 bị can, trong đó có Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang và 6 người liên quan, nâng tổng số bị can trong vụ án lên 26 người.

Lưu ý: Đến nay, cơ quan chức năng chưa công bố danh tính đầy đủ của toàn bộ 26 bị can, trong đó có Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. Đây là vụ án đang trong giai đoạn điều tra, chưa có kết luận điều tra hay cáo trạng chính thức. Mọi phân tích pháp lý dưới đây chỉ mang tính tham khảo dựa trên thông tin đã công bố, không phải kết luận buộc tội đối với bất kỳ cá nhân nào.

2. Vì sao Hiệu trưởng bị khởi tố dù không trực tiếp “nhắc bài”?

Theo kết luận điều tra ban đầu được công bố tại họp báo ngày 9/7/2026, người trực tiếp chỉ đạo giám thị “tạo điều kiện” cho thí sinh làm bài là bà Trần Thị Thu Hằng (Trưởng Điểm thi, được điều động từ Trường THPT Nguyễn Văn Huyên), còn người trực tiếp vào phòng thi nhắc bài là ông Nguyễn Hà Duy (Thư ký Điểm thi). Cả hai đều là cán bộ được phân công theo Quyết định thành lập Hội đồng thi, không phải lãnh đạo thường trực của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.

Việc Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang – nơi đặt điểm thi – bị khởi tố ở đợt sau (15/7/2026) cho thấy phạm vi điều tra đã mở rộng sang trách nhiệm quản lý, tổ chức của người đứng đầu cơ sở giáo dục nơi xảy ra sai phạm. Theo quy định tại Điều lệ trường trung học phổ thông (Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT) và Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, hiệu trưởng trường sở tại có trách nhiệm phối hợp bố trí cơ sở vật chất, nhân sự phục vụ thi, giám sát an ninh, an toàn khu vực thi và báo cáo kịp thời các dấu hiệu bất thường trong quá trình coi thi.

Nếu cơ quan điều tra xác định Hiệu trưởng biết hoặc có nghĩa vụ phải biết về hành vi sai phạm nhưng không ngăn chặn, hoặc trực tiếp có hành vi lợi dụng vị trí công tác để tạo điều kiện cho sai phạm xảy ra, đây là căn cứ để xem xét trách nhiệm hình sự.

Ngược lại, nếu chỉ là thiếu sót trong quản lý, giám sát mà không có yếu tố cố ý, trách nhiệm có thể dừng ở mức xử lý kỷ luật hành chính hoặc một tội danh nhẹ hơn. Ranh giới này sẽ do kết luận điều tra chính thức xác định – hiện báo chí mới công bố việc khởi tố, chưa công bố chi tiết hành vi cụ thể của Hiệu trưởng.

3. Căn cứ pháp lý: Tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” – Điều 356 Bộ Luật Hình Sự

Theo thông báo chính thức của Công an tỉnh Tuyên Quang, toàn bộ 7 bị can khởi tố ngày 15/7/2026 (gồm Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang và 6 người liên quan) đều bị khởi tố về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Đây cũng là tội danh áp dụng cho phần lớn các bị can trong vụ án.

Cấu thành tội phạm

Tội phạm này đòi hỏi 4 yếu tố: (i) chủ thể là người có chức vụ, quyền hạn; (ii) hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ; (iii) động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác; (iv) gây thiệt hại về tài sản từ 10 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại khác đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Trong vụ án này, “thiệt hại khác” được hiểu là sự xâm phạm đến tính khách quan, công bằng, minh bạch của một kỳ thi quốc gia – ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của hàng chục nghìn thí sinh dự thi trung thực.

Khung hình phạt

• Khoản 1: Phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
• Khoản 2: Phạt tù từ 5 năm đến 10 năm nếu phạm tội có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên, hoặc gây thiệt hại tài sản từ 200 triệu đến dưới 1 tỷ đồng.
• Khoản 3: Phạt tù từ 10 năm đến 15 năm nếu gây thiệt hại tài sản 1 tỷ đồng trở lên.
• Khoản 4: Hình phạt bổ sung – cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 1 năm đến 5 năm, có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đến 100 triệu đồng.

Với số lượng 26 bị can, có sự phân công vai trò rõ ràng theo hệ thống (Trưởng điểm thi – Thư ký – giám thị – các cán bộ liên quan khác), tình tiết “phạm tội có tổ chức” tại Khoản 2 là yếu tố cơ quan điều tra nhiều khả năng sẽ xem xét làm rõ đối với những người giữ vai trò chỉ đạo, cầm đầu.

Lưu ý về tội danh của một số bị can khác

Một số nguồn tin cho biết bà Trần Thị Thu Hằng có thể bị xem xét theo tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” (Điều 360 BLHS) thay vì Điều 356 như thông báo ban đầu.

Đây là điểm thông tin chưa thống nhất giữa các bản tin và cần kiểm tra lại theo cáo trạng chính thức khi vụ án được đưa ra truy tố. Về nguyên tắc, Điều 360 áp dụng cho người có trách nhiệm nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ được giao do thiếu trách nhiệm (không có yếu tố vụ lợi), khung hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm, khung tăng nặng cao nhất 7–12 năm tù.

Đây là tội danh nhẹ hơn về bản chất chủ quan so với Điều 356 (vốn đòi hỏi yếu tố vụ lợi hoặc động cơ cá nhân), nên việc xác định đúng tội danh cho từng bị can sẽ ảnh hưởng lớn đến mức độ trách nhiệm hình sự cuối cùng.

4. Trách nhiệm liên đới của người đứng đầu cơ sở giáo dục

Theo Luật Giáo dục 2019 (Điều 11) và Điều lệ trường trung học (Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT), hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý, điều hành toàn bộ hoạt động của nhà trường, trong đó có việc phối hợp tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT tại điểm thi đặt tại trường mình. Trách nhiệm này tồn tại độc lập với trách nhiệm hình sự cá nhân – tức là dù không trực tiếp thực hiện hành vi sai phạm, hiệu trưởng vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm quản lý nếu để xảy ra sai phạm nghiêm trọng trong phạm vi quản lý của mình.

Về trách nhiệm hành chính, cán bộ quản lý giáo dục vi phạm còn có thể bị xử lý kỷ luật (khiển trách, cảnh cáo, cách chức, buộc thôi việc) theo quy định của Luật Viên chức 2010 (sửa đổi, bổ sung 2019) và các văn bản hướng dẫn xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức hiện hành – phần này cần kiểm tra lại theo nghị định xử lý kỷ luật đang có hiệu lực tại thời điểm xử lý, do quy định có thể đã được thay thế, cập nhật.

Cần nhấn mạnh nguyên tắc suy đoán vô tội (Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2021): việc khởi tố bị can chỉ là bước xác định có căn cứ để điều tra, không đồng nghĩa với việc đã có tội. Hiệu trưởng, cũng như các bị can khác, chỉ chính thức bị coi là có tội khi có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

5. Số phận bài thi và quyền lợi của thí sinh

Tại họp báo ngày 9/7/2026, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Tuyên Quang cho biết đã đề xuất Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức thi lại môn Toán cho toàn bộ thí sinh tại Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, sau khi lấy ý kiến và nhận được sự đồng thuận của phụ huynh, thí sinh. Kết quả rà soát cho thấy các môn thi khác (Ngữ văn, Ngoại ngữ) không có dấu hiệu bất thường, chỉ riêng môn Toán tại điểm thi này có sai lệch nghiêm trọng so với học bạ và năng lực thực tế của thí sinh.

Theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành, hướng xử lý dự kiến được phân theo mức độ liên quan: thí sinh không biết, không hưởng lợi từ hành vi sai phạm sẽ được chấm thẩm định lại hoặc thi lại để bảo đảm đúng thực chất năng lực; thí sinh có liên quan trực tiếp (biết và tiếp nhận sự “hỗ trợ” trái quy chế) có thể bị hủy kết quả thi, hủy công nhận tốt nghiệp tùy mức độ. Đến thời điểm bài viết, phương án xử lý chính thức (thi lại, chấm thẩm định, hay hình thức khác) vẫn đang chờ quyết định cuối cùng của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

6. Bài học quản trị rủi ro pháp lý cho cán bộ quản lý giáo dục

Vụ việc tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang cho thấy trách nhiệm pháp lý trong tổ chức thi cử không dừng lại ở người trực tiếp thực hiện hành vi sai phạm mà có thể lan tới cả chuỗi quản lý, giám sát. Một số điểm cán bộ quản lý giáo dục cần lưu ý:

• Không có “vùng an toàn” cho vị trí lãnh đạo nếu để xảy ra sai phạm nghiêm trọng trong phạm vi quản lý, đặc biệt khi có dấu hiệu chỉ đạo, dung túng hoặc thiếu giám sát rõ ràng.
• Cần lưu giữ đầy đủ hồ sơ, biên bản, nhật ký công tác liên quan đến việc tổ chức, giám sát kỳ thi để làm căn cứ chứng minh đã thực hiện đúng, đủ trách nhiệm khi cần giải trình.
• Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần báo cáo ngay cho cấp có thẩm quyền và cơ quan chức năng thay vì im lặng hoặc xử lý nội bộ, vì hành vi “biết mà không ngăn chặn, không báo cáo” có thể bị xem xét là yếu tố cấu thành trách nhiệm hình sự hoặc hành chính.
• Cán bộ, giáo viên được mời làm việc với tư cách người liên quan hoặc người làm chứng nên có luật sư tư vấn trước khi cung cấp lời khai, ký biên bản, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

7. Giải đáp nhanh những câu hỏi đang được quan tâm

Hiệu trưởng bị khởi tố có đồng nghĩa đã bị bắt tạm giam không?

Không. Khởi tố bị can là quyết định tố tụng xác định có căn cứ để điều tra một người về một tội danh cụ thể. Việc có áp dụng biện pháp tạm giam hay không (so với các biện pháp ngăn chặn khác như cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lĩnh) tùy thuộc đánh giá của cơ quan điều tra và phê chuẩn của Viện Kiểm sát dựa trên tính chất, mức độ hành vi và nguy cơ bỏ trốn, cản trở điều tra. Thông tin cụ thể về biện pháp ngăn chặn áp dụng với từng bị can trong đợt khởi tố ngày 15/7/2026 chưa được công bố đầy đủ.

Vụ án đã có kết luận điều tra chính thức chưa?

Chưa. Tính đến ngày 15/7/2026, vụ án vẫn đang trong giai đoạn điều tra, mở rộng khởi tố. Kết luận điều tra và cáo trạng chính thức (nếu có) sẽ do Cơ quan An ninh điều tra và Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Tuyên Quang ban hành sau khi hoàn tất quá trình điều tra.

Thí sinh có bị ảnh hưởng bằng tốt nghiệp đã được công nhận không?

Nếu sai phạm được xác định trước khi xét công nhận tốt nghiệp, Hội đồng thi có quyền điều chỉnh điểm hoặc tổ chức thi lại trước khi cấp bằng. Trường hợp bằng đã cấp mà sau đó phát hiện gian lận, cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể xem xét thu hồi theo Quy chế thi và pháp luật giáo dục hiện hành.

8. Góc nhìn Luật sư: Trách nhiệm người đứng đầu và bài học quản trị

Sau nhiều năm hành nghề xử lý các vụ việc liên quan đến sai phạm trong lĩnh vực giáo dục, hành chính và hình sự, chúng tôi nhận thấy điểm đáng chú ý nhất của vụ án này không chỉ nằm ở số lượng 26 bị can, mà ở việc trách nhiệm hình sự đã được mở rộng tới cả người đứng đầu cơ sở giáo dục – vị trí thường được xem là “quản lý gián tiếp”. Điều này phản ánh xu hướng xử lý nghiêm minh, không có “vùng cấm” trong các vụ việc liên quan đến gian lận thi cử, đúng như tinh thần chỉ đạo của UBND tỉnh Tuyên Quang tại họp báo ngày 9/7/2026.

Đối với các cán bộ, giáo viên đang trong diện được mời làm việc hoặc có liên quan gián tiếp đến vụ việc, việc có luật sư đồng hành ngay từ giai đoạn đầu là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, tránh những bất lợi phát sinh do thiếu hiểu biết pháp luật hoặc tâm lý hoang mang trước áp lực dư luận.

Đối với phụ huynh, thí sinh liên quan đến kết quả thi bị ảnh hưởng, cần theo dõi sát các thông báo chính thức từ Sở Giáo dục và Đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ học tập để bảo vệ quyền lợi chính đáng của con em mình.

VĂN PHÒNG LUẬT HOÀNG DUY

Hotline: 033 820 1111

Email: duynguyen@luathoangduy.com.vn

Website: luathoangduy.com.vn

Bài viết mang tính chất tham khảo pháp lý dựa trên thông tin báo chí đã công bố tính đến ngày 15/7/2026, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý cụ thể cho từng vụ việc. Danh tính, vai trò, tội danh chính thức của các bị can sẽ căn cứ theo kết luận điều tra và cáo trạng của cơ quan có thẩm quyền.