Gian lận thi tốt nghiệp THPT chuyên Tuyên Quang là vụ việc đang được dư luận đặc biệt quan tâm sau khi Bộ Công an công bố kết quả điều tra mới nhất tại buổi họp báo quý III chiều 01/10/2026. Theo Cục An ninh điều tra (A09), sai phạm tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 xảy ra ở tất cả phòng thi và tất cả môn thi, vụ án được đánh giá có tính chất đặc biệt nghiêm trọng. Bài viết tổng hợp diễn biến theo mốc thời gian, kết quả điều tra, cách xử lý kết quả thi của 328 thí sinh và các căn cứ pháp lý liên quan để bạn đọc nắm rõ toàn cảnh. ( Theo báo mới )
Theo Điều 31 Hiến pháp 2013 và Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Bài viết sử dụng thông tin do cơ quan chức năng công bố, không kết luận thay cơ quan tiến hành tố tụng.
1. Điểm thi bất thường khiến vụ gian lận thi tốt nghiệp THPT Tuyên Quang bị phát hiện
Vụ việc bắt đầu gây chú ý khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, trong tổng số 328 thí sinh có tới 147 em đạt điểm 10 môn Toán và 299 em đạt từ 9 điểm trở lên. Điểm trung bình môn Toán của điểm thi này khoảng 9,58, cao nhất cả nước. Một kết quả cao và đồng đều đến mức đó, ở quy mô hơn ba trăm thí sinh, lập tức khiến dư luận và cơ quan quản lý đặt câu hỏi.
Điều làm con số trở nên khó giải thích hơn là mức độ tập trung. Toàn tỉnh Tuyên Quang có 154 điểm 10 môn Toán, trong đó 147 điểm, tức hơn 95%, nằm ở một điểm thi duy nhất. Sự chênh lệch quá lớn giữa một điểm thi với phần còn lại của địa phương là dấu hiệu bất thường đủ để các cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, xác minh, và sau đó chuyển sang điều tra hình sự.
Biểu đồ số điểm 10 môn Toán tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang 2026
2. Diễn biến vụ án
Giai đoạn phát hiện và xác minh (02 – 05/07/2026). Ngày 02/07, Bộ GD&ĐT thành lập tổ công tác kiểm tra, xác minh kết quả thi tại Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang. Một ngày sau, Công an tỉnh Tuyên Quang cho biết đang phối hợp với ngành giáo dục rà soát các dấu hiệu bất thường. Tối 05/07, cơ quan điều tra giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy một giáo viên Toán của Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, người được phân công làm thư ký điểm thi.
Giai đoạn khởi tố và mở rộng vụ án (07 – 17/07/2026). Ngày 07/07, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh khởi tố vụ án, khởi tố 4 bị can về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ, trong đó có Trưởng điểm thi. Theo kết quả điều tra ban đầu, Trưởng điểm thi đã chỉ đạo, định hướng một số cán bộ coi thi tạo điều kiện để thí sinh làm bài môn Toán không đúng quy chế, còn giáo viên Toán nói trên bị xác định đã vào phòng thi nhắc bài cho một số thí sinh. Ngày 13/07, cơ quan điều tra khởi tố thêm 15 người, nâng tổng số bị can lên 19. Ngày 15/07, thêm 7 người bị khởi tố, trong đó có Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. Ngày 17/07, một giáo viên Ngữ văn đồng thời là thư ký điểm thi đến cơ quan công an đầu thú và bị khởi tố, nâng tổng số lên 27 bị can. Cùng ngày, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an quyết định rút toàn bộ vụ án từ Công an tỉnh để trực tiếp điều tra.
Giai đoạn xử lý kết quả thi và tiếp tục mở rộng (cuối 07 – 01/10/2026). Khi Bộ GD&ĐT quyết định hủy kết quả thi tại điểm thi, cơ quan điều tra đã khởi tố 29 bị can. Đến chiều 01/10, tổng số bị can tăng lên 41, trong đó có Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang.
3. Kết quả điều tra được công bố ngày 01/10/2026
Tại buổi họp báo, Đại tá Nguyễn Tuấn Hưng, Phó Cục trưởng Cục An ninh điều tra Bộ Công an, cho biết kết quả điều tra đến nay xác định các bị can đã bàn bạc với nhau về cách thức tạo điều kiện cho một số thí sinh trong quá trình làm bài. Theo cơ quan điều tra, những người liên quan đã bố trí giám thị coi thi và sắp xếp số báo danh tại các phòng thi để thí sinh có thể hỗ trợ nhau, đồng thời giám thị tạo điều kiện để thí sinh trao đổi khi làm bài.
Đại tá Nguyễn Tuấn Hưng, Phó Cục trưởng Cục An ninh điều tra, Bộ Công an thông tin về vụ án gian lận điểm thi ở Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Ảnh: PV
Ngoài ra, cơ quan điều tra xác định có việc chỉ đạo giáo viên giải đề, sau đó trực tiếp vào phòng thi nhắc đáp án, hướng dẫn thí sinh. Đáng chú ý, theo lãnh đạo Cục An ninh điều tra, hành vi sai phạm không dừng ở một số trường hợp riêng lẻ mà diễn ra tại tất cả các phòng thi và với tất cả các môn thi, khiến kết quả kỳ thi không bảo đảm tính nghiêm túc, trung thực, khách quan và công bằng. Vụ án được đánh giá có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự nghiêm minh, công bằng của kỳ thi, tác động tiêu cực đến uy tín của ngành giáo dục và niềm tin của xã hội đối với công tác tổ chức thi.
Ở diễn biến mới, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an khởi tố Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Trong kỳ thi năm 2026, người này giữ vai trò Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh, phụ trách phối hợp, điều hành các nhiệm vụ chuyên môn liên quan đến kỳ thi. Về động cơ, kết quả điều tra ban đầu đối với một bị can bước đầu xác định liên quan đến bệnh thành tích.
4. Bộ GD&ĐT hủy kết quả thi, tổ chức thi lại cho 328 thí sinh
Sau khi có kết quả điều tra ban đầu, Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định không sử dụng kết quả thi ngày 11 và 12/06/2026 của các thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang. Toàn bộ 328 thí sinh phải thi lại tất cả các môn của kỳ thi tốt nghiệp THPT, không chỉ riêng môn Toán. Theo thông tin được công bố, kỳ thi lại diễn ra ngày 14 – 15/08/2026 và kết quả được công bố ngày 19/08/2026, với đề thi mới có độ khó tương đương để đánh giá đúng năng lực thí sinh.
Về quyền lợi xét tuyển, Bộ GD&ĐT cho biết thí sinh không trực tiếp vi phạm vẫn được xét tuyển đại học theo nguyện vọng đã đăng ký nếu đủ điều kiện, còn thí sinh bị xác định trực tiếp sai phạm sẽ không được xét tuyển. Quyết định này nhằm bảo đảm công bằng cho thí sinh cả nước, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của những em không vi phạm. Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ đạo xử lý vụ việc nghiêm minh, bảo đảm tính nghiêm túc và công bằng của kỳ thi.
5. Xử lý gian lận thi cử như nào?
5.1. Luật Giáo dục 2019
Điều 22 Luật Giáo dục 2019 quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong cơ sở giáo dục, trong đó có hành vi gian lận trong học tập, kiểm tra, thi, tuyển sinh. Đây là nền tảng pháp lý chung để xử lý mọi hành vi gian lận thi cử, từ kỷ luật, xử phạt hành chính đến trách nhiệm hình sự khi có đủ dấu hiệu theo quy định.
5.2. Điều 356 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017)
Tội danh được cơ quan điều tra sử dụng trong vụ án là Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 356). Về cấu thành, điều luật nhắm đến người có chức vụ, quyền hạn, vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ, gây thiệt hại thuộc các trường hợp luật quy định. Hình phạt tăng dần theo mức độ nghiêm trọng:
- Khoản 1: phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
- Khoản 2: phạt tù từ 5 năm đến 10 năm, áp dụng với các tình tiết tăng nặng như phạm tội có tổ chức.
- Khoản 3: phạt tù từ 10 năm đến 15 năm.
- Hình phạt bổ sung: có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 1 năm đến 5 năm.
Việc hành vi trong vụ án có đủ yếu tố cấu thành tội danh nào, ở khung hình phạt nào là thẩm quyền của cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án. Bài viết chỉ nêu quy định chung của pháp luật.
5.3. Quy chế thi tốt nghiệp THPT
Kỳ thi được tổ chức theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT (ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT), được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT ban hành ngày 09/03/2026, có hiệu lực từ ngày 24/04/2026. Quy chế quy định nhiệm vụ của cán bộ coi thi, trách nhiệm của hội đồng thi, cách xử lý thí sinh vi phạm và việc quản lý điểm thi, trong đó có bước đối sánh dữ liệu trước khi công bố kết quả. Quyết định hủy kết quả thi và tổ chức thi lại của Bộ GD&ĐT dựa trên quy chế này nhằm bảo đảm kỳ thi an toàn, nghiêm túc, trung thực, khách quan và công bằng.
5.4. Suy đoán vô tội và địa vị pháp lý của bị can
Theo Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự. Khởi tố bị can chưa đồng nghĩa với việc bị kết tội. Mọi kết luận về tội danh và hình phạt chỉ có giá trị khi có bản án của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, bài viết dùng cách diễn đạt “bị can” và “theo cơ quan điều tra”.
6. Gian lận thi cử bị xử lý như thế nào?
Đối với thí sinh, theo quy chế thi, tùy tính chất, mức độ vi phạm, thí sinh có thể bị khiển trách (trừ 25% điểm bài thi), cảnh cáo (trừ 50% điểm bài thi) hoặc đình chỉ thi (bài thi bị điểm 0 và có thể bị hủy toàn bộ kết quả kỳ thi). Các hành vi nghiêm trọng hơn như nhờ người khác thi thay hoặc sửa chữa bài sau khi nộp có thể dẫn đến hủy kết quả thi. Trong vụ việc này, ngoài việc hủy kết quả để thi lại, thí sinh bị xác định trực tiếp sai phạm còn không được xét tuyển đại học.
Đối với người coi thi, cán bộ tổ chức thi và người có chức vụ, ngoài kỷ luật theo quy định về cán bộ, công chức, viên chức, hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái công vụ có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 356 Bộ luật Hình sự nếu có đủ dấu hiệu cấu thành. Vai trò cụ thể của từng người, từ người chỉ đạo đến người trực tiếp thực hiện, do cơ quan tiến hành tố tụng xác định trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử.
Về lâu dài, vụ việc cho thấy gian lận thi cử làm tổn hại niềm tin của xã hội vào sự công bằng của kỳ thi quốc gia, đồng thời gây áp lực về tâm lý, thời gian và chi phí cho hàng trăm thí sinh phải thi lại, kể cả những em không vi phạm. Do đó, việc tăng cường giám sát độc lập công tác coi thi, đối sánh dữ liệu điểm thi trước khi công bố và đề cao trách nhiệm người đứng đầu, tránh chạy theo thành tích, là những yêu cầu cần được thực hiện nghiêm túc.
7. Kết luận
Vụ gian lận thi tốt nghiệp THPT Tuyên Quang là một trong những vụ việc nghiêm trọng của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Theo công bố của Bộ Công an, sai phạm xảy ra ở tất cả phòng thi, tất cả môn thi, với 41 bị can bị khởi tố đến ngày 01/10/2026, còn 328 thí sinh đã phải thi lại. Về pháp lý, vụ án được xử lý trên cơ sở Điều 22 Luật Giáo dục 2019, Quy chế thi tốt nghiệp THPT và Điều 356 Bộ luật Hình sự 2015, trong khuôn khổ nguyên tắc suy đoán vô tội. Bạn đọc nên theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan chức năng để cập nhật các diễn biến tiếp theo.
Lưu ý: Bài viết mang tính chất thông tin, tổng hợp từ nguồn công khai tại thời điểm 02/10/2026, không thay thế tư vấn pháp lý và không kết luận thay cơ quan tiến hành tố tụng.
