Gian Lận Thi Tốt Nghiệp THPT Tại Quảng Trị.

Chiều 19/7/2026, Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Trị phát thông cáo xác nhận 2 giáo viên và 9 thí sinh liên quan trực tiếp đến hành vi gian lận, tiêu cực tại điểm thi Trường THPT Lê Trực (xã Tuyên Hóa) trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Trước đó một ngày, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã làm việc trực tiếp với Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương và Ban Chỉ đạo kỳ thi cấp tỉnh, thống nhất chỉ đạo: xử lý nghiêm minh, khách quan, đúng pháp luật; làm rõ trách nhiệm từng tổ chức, cá nhân; tiếp tục rà soát toàn diện công tác tổ chức kỳ thi trên địa bàn.

Đây là vụ gian lận thi cử thứ hai bị phát hiện trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, sau vụ việc tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang (26 bị can, hồ sơ đã được rút về Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an). Dưới góc nhìn luật sư hình sự, bài viết hệ thống lại diễn biến vụ việc, phân tích căn cứ pháp lý áp dụng, ý nghĩa của chỉ đạo phối hợp Bộ – tỉnh và hướng xử lý dự kiến đối với các cá nhân liên quan.

1. Toàn cảnh vụ việc gian lận thi tốt nghiệp THPT

• 10/7/2026: Mạng xã hội lan truyền tin nhắn được cho là của một thí sinh, tố cáo cán bộ coi thi tại điểm thi Trường THPT Lê Trực hướng dẫn, chỉ bài cho thí sinh; học sinh trao đổi bài trong lúc thi. Hiệu trưởng nhà trường lên tiếng phản hồi bước đầu trên báo chí.
• 10–11/7/2026: Tỉnh lập tổ công tác phối hợp Công an tỉnh rà soát vụ việc; Sở GD-ĐT triển khai rà soát kết quả thi toàn tỉnh.
• 17/7/2026: Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị khởi tố vụ án “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”; khởi tố bị can ông Trần Đức Lực (47 tuổi, Tổ trưởng chuyên môn Toán, Phó trưởng điểm thi) và bà Đoàn Thị Thanh Bình (48 tuổi, Tổ trưởng chuyên môn Ngữ văn, Thư ký điểm thi).
• 18/7/2026: Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn làm việc với Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị, thống nhất chỉ đạo xử lý nghiêm minh, khách quan, đúng pháp luật.
• 19/7/2026: Sở GD-ĐT xác nhận tổng cộng 11 người liên quan trực tiếp: 2 giáo viên nêu trên và 9 thí sinh dự thi.

Vụ án đang trong giai đoạn điều tra, chưa có kết luận điều tra hay cáo trạng chính thức; danh tính 9 thí sinh chưa được công bố. Mọi phân tích dưới đây chỉ mang tính tham khảo, không phải kết luận buộc tội đối với bất kỳ cá nhân nào.

2. Bộ GD-ĐT và tỉnh “Thống nhất chỉ đạo xử lý nghiêm” hành vi vi phạm.

Buổi làm việc ngày 18/7/2026 là hoạt động chỉ đạo hành chính, chính trị, không phải quyết định tố tụng, nhưng có ý nghĩa thực tiễn quan trọng:

• Thống nhất nguyên tắc “nghiêm minh, khách quan, đúng pháp luật” cam kết không có “vùng cấm”, áp dụng cho mọi cá nhân bất kể vị trí công tác, tương tự tinh thần xử lý vụ Tuyên Quang.
• Phân định trách nhiệm liên ngành: Bộ GD-ĐT chỉ đạo chuyên môn, rà soát kết quả theo Quy chế thi; Công an điều tra, xử lý hình sự theo Bộ luật Tố tụng hình sự; UBND tỉnh kiểm điểm, xử lý kỷ luật hành chính trong phạm vi quản lý.
• Mở rộng phạm vi rà soát ra toàn tỉnh, không dừng ở điểm thi Trường THPT Lê Trực, đúng với chỉ đạo tổng rà soát dữ liệu thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trên cả nước của Bộ GD-ĐT.

3. Căn cứ pháp lý: Điều 356 Bộ Luật Hình sự điều chỉnh hành vi vi phạm của giáo viên, cán bộ coi thi.

Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Trị áp dụng tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đối với hai giáo viên.

Cấu thành tội phạm

Tội danh này đòi hỏi bốn yếu tố: (i) chủ thể có chức vụ, quyền hạn ở đây là Phó trưởng điểm thi và Thư ký điểm thi, được phân công theo quyết định thành lập Hội đồng thi; (ii) hành vi lợi dụng chức vụ làm trái công vụ hướng dẫn, chỉ bài trái Quy chế thi; (iii) động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác; (iv) gây thiệt hại tài sản từ 10 triệu đồng trở lên hoặc thiệt hại khác đến lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân ở đây là sự xâm phạm tính khách quan, công bằng của kỳ thi quốc gia.

Khung hình phạt

• Khoản 1: Cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù 1–5 năm.
• Khoản 2: Phạt tù 5–10 năm nếu phạm tội có tổ chức, phạm tội 2 lần trở lên, hoặc thiệt hại tài sản 200 triệu đến dưới 1 tỷ đồng.
• Khoản 3: Phạt tù 10–15 năm nếu thiệt hại tài sản từ 1 tỷ đồng trở lên.
• Khoản 4: Hình phạt bổ sung cấm đảm nhiệm chức vụ 1–5 năm, phạt tiền 10–100 triệu đồng.

Hai bị can giữ hai vị trí khác nhau trong Hội đồng thi cùng bị khởi tố một tội danh, nên cơ quan điều tra nhiều khả năng sẽ làm rõ yếu tố “phạm tội có tổ chức” tại Khoản 2 khi có kết luận điều tra chính thức.

Về trách nhiệm của 9 thí sinh liên quan

Thí sinh không phải chủ thể của Điều 356 vì không có chức vụ, quyền hạn. Nếu chỉ nhận sự “hỗ trợ” trái quy chế mà không đưa lợi ích vật chất, thí sinh chỉ bị xử lý theo Quy chế thi, chưa đủ căn cứ xử lý hình sự. Nếu có căn cứ thí sinh hoặc phụ huynh đã đưa tiền, tài sản để được chỉ bài, tình tiết này có thể liên quan tội “Đưa hối lộ” theo Điều 364 BLHS điểm này cần kiểm tra lại theo kết luận điều tra chính thức, hiện chưa được công bố.

4. Hướng xử lý 9 thí sinh và quyền lợi thí sinh khác

Lãnh đạo Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Trị cho biết: “Chúng tôi sẽ có phương án xử lý đối với 9 thí sinh này khi có danh sách cụ thể từ phía cơ quan điều tra… Nếu kết luận xác định có vi phạm quy chế thi, 9 thí sinh này sẽ bị hủy kết quả thi.” Theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành (Thông tư số 24/2024/TT-BGDĐT ngày 24/12/2024, hiệu lực từ 8/2/2025 cần kiểm tra lại văn bản hợp nhất mới nhất áp dụng tại thời điểm xử lý), hướng xử lý dự kiến gồm:

• Thí sinh vi phạm trực tiếp (nhận chỉ bài, trao đổi bài): đình chỉ thi hoặc hủy kết quả bài thi/môn thi liên quan; nếu đã công nhận tốt nghiệp có thể bị xem xét hủy kết quả tốt nghiệp.
• Thí sinh không liên quan, không hưởng lợi: giữ nguyên kết quả; nếu có sai lệch bất thường so với năng lực thực tế có thể được chấm thẩm định lại.
• Hủy kết quả thi là biện pháp hành chính theo Quy chế thi, độc lập và có thể song song với trách nhiệm hình sự (nếu có).

5. Trách nhiệm của nhà trường và ban chỉ đạo kỳ thi cấp tỉnh

Theo Luật Giáo dục 2019 (Điều 11) và Điều lệ trường trung học (Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT), hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý, phối hợp bố trí nhân sự, giám sát an ninh khi trường được chọn làm điểm thi trách nhiệm này độc lập với trách nhiệm hình sự cá nhân của người trực tiếp vi phạm.

Ban Chỉ đạo kỳ thi cấp tỉnh có trách nhiệm kiểm điểm, xem xét trách nhiệm tập thể, cá nhân trong công tác tổ chức thi; cán bộ, viên chức vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật theo Luật Viên chức 2010 (sửa đổi, bổ sung 2019) và văn bản hướng dẫn hiện hành cần kiểm tra lại quy định đang có hiệu lực tại thời điểm xử lý.

Cần nhấn mạnh nguyên tắc suy đoán vô tội tại Điều 13 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021): khởi tố bị can chỉ là căn cứ để điều tra, chưa đồng nghĩa có tội. Các bị can chỉ chính thức bị coi là có tội khi có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

Điểm tương đồng với vụ Trường THPT Chuyên Tuyên Quang

Cả hai vụ cùng khởi nguồn từ phản ánh trên mạng xã hội, cùng bị khởi tố theo Điều 356 BLHS, cùng liên quan cán bộ giữ vai trò trong Hội đồng thi. Khác biệt là quy mô: vụ Tuyên Quang đã khởi tố 26 bị can và được chuyển về Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an; vụ Quảng Trị hiện mới dừng ở 2 bị can, 9 thí sinh chờ xử lý theo Quy chế thi. Cả hai đều phản ánh xu hướng chỉ đạo chung: xử lý nghiêm, không phân biệt vị trí công tác.

6. Khuyến nghị cho giáo viên, phụ huynh và thí sinh

• Cán bộ coi thi, thư ký, trưởng/phó điểm thi tuân thủ tuyệt đối Quy chế thi; hành vi chỉ bài, hướng dẫn trái quy định có thể cấu thành tội phạm hình sự, không chỉ vi phạm hành chính.
• Phát hiện dấu hiệu bất thường cần báo cáo ngay cho Trưởng điểm thi hoặc cơ quan chức năng im lặng có thể bị xem xét là yếu tố cấu thành trách nhiệm liên đới.
• Phụ huynh, thí sinh không tác động, đưa lợi ích vật chất cho cán bộ coi thi dưới bất kỳ hình thức nào có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý cho cả người đưa và người nhận.
• Người được mời làm việc với tư cách liên quan hoặc làm chứng nên có luật sư tư vấn trước khi khai báo, ký biên bản.
• Thí sinh, phụ huynh không liên quan cần theo dõi thông báo chính thức từ Sở GD-ĐT, lưu giữ hồ sơ học bạ để đối chiếu nếu cần chấm thẩm định.

Giải đáp nhanh

– Khởi tố có đồng nghĩa đã bị bắt tạm giam?

Không. Khởi tố bị can là quyết định xác định có căn cứ điều tra; việc áp dụng biện pháp ngăn chặn (tạm giam, cấm đi khỏi nơi cư trú, bảo lĩnh…) do cơ quan điều tra đánh giá và Viện Kiểm sát phê chuẩn, tùy tính chất, mức độ hành vi. Thông tin biện pháp cụ thể với hai giáo viên chưa được công bố đầy đủ.

– 9 thí sinh có bị xử lý hình sự không?

Chưa có căn cứ khẳng định. Hiện chỉ hai giáo viên bị khởi tố hình sự; 9 thí sinh đang chờ xử lý theo Quy chế thi. Trách nhiệm hình sự với thí sinh chỉ phát sinh khi chứng minh được hành vi cấu thành tội phạm cụ thể như đưa hối lộ.

– Thí sinh không liên quan có bị ảnh hưởng không?

Không. Việc rà soát, xử lý chỉ áp dụng với những trường hợp được xác định liên quan trực tiếp; kết quả thi và quyền lợi xét tốt nghiệp, xét tuyển đại học của các thí sinh khác không bị ảnh hưởng.

7. Góc nhìn Luật sư

Điểm đáng chú ý nhất của vụ việc tại Quảng Trị không nằm ở số lượng người bị khởi tố còn khiêm tốn so với vụ Tuyên Quang mà ở tốc độ phối hợp liên ngành: từ khi có phản ánh (10/7) đến khởi tố vụ án và bị can (17/7) chỉ mất một tuần, tiếp đó là buổi làm việc trực tiếp giữa Bộ trưởng Bộ GD-ĐT với lãnh đạo tỉnh (18/7). Đây là tín hiệu xử lý nhanh, quyết liệt, không để vụ việc kéo dài gây hoang mang dư luận.

Đối với cán bộ, giáo viên có liên quan gián tiếp, việc có luật sư đồng hành từ giai đoạn đầu là yếu tố quan trọng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trước áp lực điều tra và dư luận. Đối với phụ huynh, thí sinh tại điểm thi Trường THPT Lê Trực hoặc trên địa bàn tỉnh, cần theo dõi sát thông báo chính thức từ Sở GD-ĐT và lưu giữ đầy đủ hồ sơ học tập để bảo vệ quyền lợi chính đáng khi cần chấm thẩm định hoặc khiếu nại kết quả thi.

CÔNG TY LUẬT HOÀNG DUY

Đất đai · Dân sự · Hôn nhân gia đình · Hình sự

Hotline: 033 820 1111
Email: duynguyen@luathoangduy.com.vn
Website: Luật Hoàng Duy Và Cộng Sự

Bài viết mang tính chất phân tích, cung cấp thông tin pháp lý tổng quát dựa trên các nguồn tin tức đã được công bố công khai tính đến ngày 20/7/2026, không nhằm mục đích kết luận về tội danh cuối cùng đối với bất kỳ cá nhân nào liên quan trong vụ việc. Danh tính, vai trò, tội danh chính thức sẽ căn cứ theo kết luận điều tra và cáo trạng của cơ quan có thẩm quyền. Mọi thắc mắc pháp lý cụ thể, quý bạn đọc vui lòng liên hệ trực tiếp để được luật sư tư vấn chi tiết theo từng trường hợp.