Xâm phạm nhãn hiệu, bài học từ vụ việc nhãn hiệu “Hằng Du Mục” và cách doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu

Ngày 18/10/2026, Công an TP Hồ Chí Minh thông tin về việc khởi tố bị can và bắt tạm giam Sun Yupeng (Tôn Bằng, SN 1976, quốc tịch Trung Quốc) về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”, quy định tại khoản 2, Điều 226 Bộ luật Hình sự, liên quan đến nhãn hiệu “Hằng Du Mục”. Bài viết trình bày thông tin theo nguồn chính thức, đồng thời phân tích những vấn đề pháp lý và kinh doanh mà bất kỳ chủ thương hiệu nào cũng nên nắm.

1. Tóm tắt vụ việc theo thông tin của Công an TP Hồ Chí Minh

Theo Báo mới đưa thông tin thì Công an TP Hồ Chí Minh công bố ngày 18/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố đã khởi tố bị can và ra lệnh bắt tạm giam đối với ông Sun Yupeng (tên tiếng Việt thường được báo chí gọi là Tôn Bằng, sinh năm 1976, quốc tịch Trung Quốc). Bị can bị khởi tố về tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp” theo khoản 2 Điều 226 Bộ luật Hình sự.

Theo cơ quan công an, vụ việc được phát hiện trong quá trình Phòng Cảnh sát kinh tế triển khai các biện pháp nghiệp vụ, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an và Ban Giám đốc Công an Thành phố về đợt cao điểm đấu tranh, xử lý tội phạm và vi phạm pháp luật trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Công an TP Hồ Chí Minh tống đạt Quyết định khởi tố đối với Sun Yupeng (Tôn Bằng). Ảnh: CA

Những thông tin chính do cơ quan điều tra nêu

• Chủ sở hữu nhãn hiệu: Theo kết quả điều tra ban đầu, nhãn hiệu “Hằng Du Mục” đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy chứng nhận đăng ký cho ông Nguyễn Công Hảo, Giám đốc Công ty TNHH Hằng Du Mục.
• Việc sử dụng nhãn hiệu: Ông Hảo giao cho con gái là bà Nguyễn Thị Thái Hằng sử dụng nhãn hiệu để kinh doanh thông qua nền tảng TikTok.
• Hoạt động kinh doanh táo đỏ: Từ năm 2022, ông Sun Yupeng cùng bà Nguyễn Thị Thái Hằng nhập khẩu và kinh doanh táo đỏ.
• Nhận định của cơ quan điều tra: Cơ quan điều tra xác định ông Sun Yupeng biết rõ quyền sở hữu nhãn hiệu thuộc về ông Nguyễn Công Hảo và việc sử dụng nhãn hiệu phải tuân thủ phạm vi được cho phép.
• Hoạt động sau ly hôn: Cũng theo cơ quan điều tra, sau khi ly hôn với bà Hằng, ông Sun Yupeng đã thành lập Công ty Dịch Dương để kinh doanh sản phẩm táo đỏ mang nhãn hiệu “Hằng Du Mục” khi chưa được chủ sở hữu nhãn hiệu cho phép.
• Kết quả khám xét: Tại kho hàng của Công ty Dịch Dương (số 45 Tân Sơn, phường Tân Sơn, TP Hồ Chí Minh), lực lượng chức năng phát hiện 28.794 kg táo đỏ mang nhãn hiệu “Hằng Du Mục” có xuất xứ Trung Quốc. Theo công an, tại thời điểm kiểm tra, doanh nghiệp không xuất trình được hóa đơn, chứng từ liên quan; giá trị lô hàng được xác định khoảng 1,5 tỷ đồng.

2. Xâm phạm nhãn hiệu là gì?

2.1. Nhãn hiệu là gì?

Theo pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt Nam, nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân này với hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân khác. Dấu hiệu đó có thể là chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh, hoặc sự kết hợp các yếu tố này, được thể hiện bằng màu sắc.

Điểm quan trọng với doanh nghiệp: quyền đối với nhãn hiệu được xác lập dựa trên việc đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền, cụ thể là Cục Sở hữu trí tuệ. Giấy chứng nhận (văn bằng bảo hộ) ghi rõ chủ sở hữu, nhãn hiệu và nhóm hàng hóa, dịch vụ được bảo hộ. Người đứng tên trên văn bằng bảo hộ là chủ sở hữu hợp pháp, bất kể ai là người xây dựng uy tín hay là gương mặt đại diện của nhãn hiệu trên thực tế.

2.2. Xâm phạm nhãn hiệu là gì?

Nói một cách khái quát, xâm phạm nhãn hiệu là hành vi sử dụng nhãn hiệu thuộc quyền của chủ sở hữu mà không được phép, hoặc sử dụng dấu hiệu trùng hay tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã được bảo hộ cho hàng hóa, dịch vụ trùng hoặc tương tự. Một số biểu hiện thường gặp:

• Sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển, lưu kho, bày bán hàng hóa gắn nhãn hiệu mà không được chủ sở hữu cho phép.
• Sử dụng nhãn hiệu của người khác trên bao bì, biển hiệu, website, trang bán hàng, nội dung quảng cáo.
• Tiếp tục sử dụng nhãn hiệu vượt quá phạm vi, thời hạn hoặc điều kiện đã được cấp phép (ví dụ hết hợp đồng nhưng vẫn dùng).
• Sử dụng tên miền, từ khóa quảng cáo, tên kênh mạng xã hội chứa nhãn hiệu của người khác nhằm trục lợi từ uy tín của nhãn hiệu đó.

2.3. Vì sao xâm phạm nhãn hiệu là vấn đề nghiêm trọng?

Nhãn hiệu là tài sản vô hình có giá trị lớn. Hành vi xâm phạm có thể gây ra:

• Thiệt hại cho chủ sở hữu: mất doanh thu, suy giảm uy tín, tốn chi phí xử lý.
• Rủi ro cho người tiêu dùng: khó phân biệt hàng thật và hàng không do chủ sở hữu cung cấp, ảnh hưởng quyền lợi và đôi khi là chất lượng, an toàn sản phẩm.
• Méo mó môi trường cạnh tranh: doanh nghiệp làm ăn chân chính bị cạnh tranh không lành mạnh.

3. Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo Điều 226 Bộ luật Hình sự

Điều 226 Bộ luật Hình sự quy định tội “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp”. Đây là quy định xử lý trách nhiệm hình sự đối với hành vi cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đang được bảo hộ (trong đó có nhãn hiệu) khi hành vi đạt các điều kiện định lượng hoặc tính chất nhất định mà luật quy định, như quy mô thương mại, mức thu lợi bất chính, mức thiệt hại gây ra cho chủ thể quyền hoặc giá trị hàng hóa vi phạm.

Cần phân biệt:

• Không phải mọi hành vi xâm phạm nhãn hiệu đều bị xử lý hình sự. Nhiều hành vi chỉ bị xử lý hành chính hoặc giải quyết bằng biện pháp dân sự nếu chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
• Khoản của điều luật thể hiện mức độ nghiêm trọng khác nhau và khung hình phạt khác nhau. Trong vụ việc này, theo Công an TP Hồ Chí Minh, bị can bị khởi tố theo khoản 2 Điều 226.
• Việc khởi tố bị can là bước trong quá trình điều tra, thể hiện cơ quan tiến hành tố tụng có căn cứ để xác định dấu hiệu tội phạm. Đây không đồng nghĩa với việc đã có phán quyết có tội.

Vì sao cần hiểu về biện pháp tạm giam?

Biện pháp ngăn chặn như bắt tạm giam được áp dụng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự nhằm phục vụ điều tra, truy tố, xét xử. Đây là biện pháp tố tụng, không phải hình phạt, và không thể hiện kết luận về tội danh cuối cùng.

4. Các hình thức xử lý xâm phạm nhãn hiệu

Pháp luật Việt Nam cho phép chủ sở hữu và cơ quan chức năng áp dụng ba nhóm biện pháp chính.

4.1. Biện pháp dân sự

Chủ sở hữu nhãn hiệu có thể khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu:

• Chấm dứt hành vi xâm phạm.
• Xin lỗi, cải chính công khai.
• Bồi thường thiệt hại.
• Buộc tiêu hủy hoặc phân phối, đưa vào sử dụng phi thương mại đối với hàng hóa vi phạm theo quy định.

4.2. Biện pháp hành chính

Cơ quan quản lý thị trường, thanh tra, cơ quan chức năng khác có thể xử phạt vi phạm hành chính, buộc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như tháo gỡ, loại bỏ yếu tố vi phạm, tiêu hủy hàng hóa. Mức phạt cụ thể phụ thuộc vào nghị định xử phạt hiện hành, giá trị hàng hóa và tính chất vi phạm.

4.3. Biện pháp hình sự

Áp dụng với hành vi có dấu hiệu tội phạm theo Điều 226 Bộ luật Hình sự khi đáp ứng các điều kiện luật định. Cơ quan Cảnh sát điều tra sẽ tiến hành khởi tố, điều tra; sau đó Viện kiểm sát quyết định truy tố và Tòa án xét xử.

Bảng so sánh nhanh

---

5. Xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ theo Công điện 38/CĐ-TTg

Theo Công an TP Hồ Chí Minh, vụ việc nằm trong đợt cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc theo Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Cơ quan công an cho biết mục tiêu là tăng cường đấu tranh với các hành vi vi phạm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu nhãn hiệu, đồng thời bảo đảm xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng quy định pháp luật.

Điều này có ý nghĩa gì với doanh nghiệp?

• Môi trường thực thi chặt hơn: Các cơ quan chức năng được chỉ đạo tập trung xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ, nên rủi ro bị kiểm tra, xử lý với hàng hóa không rõ nguồn gốc, không đủ hóa đơn chứng từ, hoặc dùng nhãn hiệu không được phép sẽ cao hơn.
• Cơ hội bảo vệ quyền: Chủ sở hữu nhãn hiệu có điều kiện thuận lợi hơn để phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm.
• Yêu cầu tuân thủ: Doanh nghiệp kinh doanh hàng nhập khẩu cần rà soát nhãn hiệu, giấy tờ cung cấp hàng hóa, hợp đồng phân phối, hóa đơn, chứng từ.

6. Nhãn hiệu thuộc về ai khi hợp tác kinh doanh?

Vụ việc nhãn hiệu “Hằng Du Mục” nhắc lại một câu hỏi phổ biến trong kinh doanh gia đình, hợp tác cá nhân và kinh doanh qua mạng xã hội: ai là chủ sở hữu nhãn hiệu và ai được quyền sử dụng?

6.1. Nguyên tắc cơ bản

• Chủ sở hữu nhãn hiệu là người đứng tên trên văn bằng bảo hộ do cơ quan có thẩm quyền cấp.
• Người khác chỉ được sử dụng nhãn hiệu khi được chủ sở hữu cho phép, thường thông qua hợp đồng chuyển quyền sử dụng (license) với các điều khoản về phạm vi, thời hạn, loại hàng hóa, lãnh thổ và điều kiện chất lượng.
• Việc thỏa thuận miệng, “quen biết”, “người một nhà” hay quan hệ hợp tác có thể khiến phạm vi cho phép không rõ ràng, dễ phát sinh tranh chấp khi quan hệ thay đổi.

6.2. Những tình huống dễ phát sinh rủi ro

1. Nhãn hiệu đứng tên một người nhưng người khác trực tiếp vận hành kinh doanh.
2. Quan hệ cá nhân thay đổi (ly hôn, chia tay đối tác, rời công ty) mà không có văn bản phân định quyền sử dụng nhãn hiệu.
3. Người đại diện thương hiệu trên mạng xã hội (KOL, người bán hàng livestream) xây dựng lượng người theo dõi lớn nhưng nhãn hiệu thuộc pháp nhân hoặc cá nhân khác.
4. Đối tác nhập khẩu, phân phối tiếp tục dùng nhãn hiệu sau khi hợp đồng hết hiệu lực.

6.3. Thông tin vụ việc thể hiện điều gì?

Theo mô tả của cơ quan điều tra, nhãn hiệu đứng tên ông Nguyễn Công Hảo, được giao cho bà Nguyễn Thị Thái Hằng sử dụng để kinh doanh trên TikTok, và sau đó phát sinh việc ông Sun Yupeng bị xác định sử dụng nhãn hiệu khi chưa được chủ sở hữu cho phép. Dù tình tiết còn đang được điều tra, ví dụ này cho thấy việc xác định rõ chủ thể đứng tên nhãn hiệu và phạm vi được phép sử dụng là then chốt.

7. Bài học bảo vệ nhãn hiệu cho doanh nghiệp và nhà sáng tạo nội dung

7.1. Đăng ký nhãn hiệu từ sớm

• Nộp đơn đăng ký nhãn hiệu ngay khi hình thành ý tưởng thương hiệu, trước khi đầu tư mạnh vào quảng cáo.
• Việt Nam áp dụng nguyên tắc ưu tiên người nộp đơn hợp lệ sớm nhất, vì vậy chậm đăng ký có thể khiến người khác đăng ký trước.
• Chọn đúng nhóm hàng hóa, dịch vụ cần bảo hộ (ví dụ thực phẩm, nông sản, bán lẻ, quảng cáo) và cân nhắc đăng ký thêm các nhóm liên quan.

7.2. Xác định đúng chủ thể đứng tên

• Cân nhắc đứng tên bằng pháp nhân (công ty) thay vì cá nhân khi hoạt động kinh doanh đã quy mô, để thuận lợi cho chuyển giao, góp vốn, định giá.
• Tránh để nhãn hiệu đứng tên một người trong khi người khác là người vận hành chính mà không có thỏa thuận bằng văn bản.

7.3. Lập hợp đồng chuyển quyền sử dụng rõ ràng

Một hợp đồng license tốt nên nêu:

• Phạm vi nhãn hiệu, nhóm sản phẩm được dùng.
• Thời hạn, lãnh thổ, quyền cấp phép lại (nếu có).
• Điều kiện kiểm soát chất lượng.
• Nghĩa vụ ngừng sử dụng khi chấm dứt hợp đồng.
• Cơ chế xử lý vi phạm, bồi thường, giải quyết tranh chấp.

7.4. Quản lý chứng từ và nguồn gốc hàng hóa

Với hàng nhập khẩu, doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ, hợp đồng mua bán, giấy tờ nhập khẩu, thông tin nhà cung cấp. Theo thông tin công bố, việc không xuất trình được chứng từ là một trong các tình tiết được cơ quan chức năng ghi nhận trong vụ việc này. Bài học thực tế: chứng từ đầy đủ không chỉ phục vụ thuế mà còn là bằng chứng nguồn gốc hợp pháp.

7.5. Bảo vệ thương hiệu trên nền tảng số

• Đăng ký tên miền, tên kênh, tài khoản mạng xã hội chính thức mang tên thương hiệu.
• Gắn thông tin chủ sở hữu thương hiệu trên các kênh bán hàng.
• Sử dụng cơ chế báo cáo vi phạm sở hữu trí tuệ của các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội khi phát hiện hàng nhái hoặc kênh giả mạo.
• Theo dõi định kỳ từ khóa liên quan đến thương hiệu trên công cụ tìm kiếm và sàn.

7.6. Với nhà sáng tạo nội dung và KOL

• Tách bạch giữa tài sản cá nhân (hình ảnh, tên, kênh) và tài sản thương hiệu doanh nghiệp (nhãn hiệu, bao bì, công thức).
• Khi hợp tác với thương hiệu, cần có hợp đồng quy định ai sở hữu nhãn hiệu, nội dung, tài khoản và dữ liệu khách hàng, cũng như điều gì xảy ra khi kết thúc hợp tác.

8. Cách doanh nghiệp xử lý khi phát hiện bị xâm phạm nhãn hiệu

Quy trình tham khảo (nên có sự hỗ trợ của luật sư hoặc đại diện sở hữu công nghiệp):

1. Thu thập và bảo toàn chứng cứ: chụp màn hình, lưu đường dẫn, mua hàng làm mẫu có hóa đơn, lập vi bằng nếu cần.
2. Kiểm tra quyền của mình: đối chiếu giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, phạm vi bảo hộ, thời hạn hiệu lực.
3. Đánh giá hành vi: xác định có dùng nhãn hiệu trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn không; bên kia có được cấp phép trước đây không.
4. Gửi thư yêu cầu chấm dứt vi phạm: nêu rõ căn cứ pháp lý, yêu cầu cụ thể và thời hạn.
5. Báo cáo nền tảng: gửi khiếu nại tới sàn thương mại điện tử, mạng xã hội để gỡ nội dung vi phạm.
6. Đề nghị cơ quan chức năng xử lý: gửi đơn đến cơ quan quản lý thị trường, thanh tra, công an hoặc cơ quan có thẩm quyền khác tùy mức độ.
7. Khởi kiện dân sự nếu cần bồi thường và ngăn chặn lâu dài.

9. Kết luận

Bảo vệ nhãn hiệu không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách bảo vệ giá trị kinh doanh lâu dài.Dù kết quả cuối cùng ra sao, vụ việc là lời nhắc thiết thực cho mọi chủ thương hiệu

Đây là các thông tin ban đầu do cơ quan điều tra công bố. Vụ án đang trong giai đoạn điều tra, chưa có bản án của Tòa án. Theo nguyên tắc suy đoán vô tội trong tố tụng hình sự, một người chỉ bị coi là có tội khi có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Vì vậy, các nội dung nêu trong bài này là thông tin theo cơ quan điều tra, không phải kết luận cuối cùng về trách nhiệm của bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào. Độc giả nên theo dõi các thông báo tiếp theo từ cơ quan có thẩm quyền.