Tại sao bạo lực trẻ em lại là vấn đề đáng chú ý trong xã hội hiện nay? Liệu pháp luật có những biện pháp nào để răn đe những hành vi bảo lực trẻ em hay không? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ về những quyền bảo vệ trẻ em và biện pháp để bảo vệ trẻ em.
1. Căn cứ pháp lý về bảo vệ trẻ em tại Việt Nam
Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay đã có nhiều quy định nhằm bảo vệ trẻ em trước các hành vi bạo lực, xâm hại, cụ thể gồm:
Hiến pháp năm 2013, Hiến pháp khẳng định trẻ em được Nhà nước, gia đình và xã hội bảo vệ; nghiêm cấm hành vi ngược đãi, hành hạ, bóc lột và xâm hại trẻ em.
Luật Trẻ em 2016 quy định rõ: Trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, thân thể, danh dự và nhân phẩm, nghiêm cấm các hành vi bạo lực, bỏ mặc, ngược đãi trẻ em, xâm hại tình dục trẻ em, ép buộc trẻ lao động trái pháp luật, đăng tải, phát tán thông tin gây tổn hại đến trẻ em.
Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định nhiều hành vi bạo lực trẻ em có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự như: Tội hành hạ người khác, tội cố ý gây thương tích, tội giết người, tội dâm ô đối với người dưới 16 tuổi, tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, tội mua bán người dưới 16 tuổi.
2. Bạo lực trẻ em là gì ? Các hình thức phổ biến
2.1. Bạo lực trẻ em là gì?
Bạo lực trẻ em là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập; xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em.
2.2. Bạo lực trẻ em thể hiện dưới hình thức nào?
– Hiện nay, bạo lực trẻ em thường diễn ra dưới các hình thức như:
Bạo lực thể chất: Đây là hình thức phổ biến nhất, như: đánh đập, tát, đá, dùng vật dụng gây thương tích, nhốt, bỏ đói, tra tấn về thể xác. Nhưng nhiều phụ huynh vẫn còn quan niệm “thương cho roi cho vọt”, xem việc đánh con là phương pháp giáo dục bình thường. Tuy nhiên, hành vi này có thể gây hậu quả nghiêm trọng cả về thể chất lẫn tinh thần cho trẻ.
Bạo lực tinh thần: đây là hình thức đánh vào tâm lý của trẻ em như: chửi bới, lăng mạ, đe dọa, so sánh, xúc phạm, gây áp lực học tập quá mức. Hình thức bạo lực này khó nhận biết nhưng lại để lại hậu quả lâu dài, khiến trẻ hoang mang, lo sợ, tự ti, trầm cảm, thậm chí có hành vi tự làm hại bản thân.
Bạo lực tình dục: là hành vi xâm hại thân thể, ép buộc hoặc dụ dỗ trẻ thực hiện hành vi tình dục dưới bất kỳ hình thức nào. Đáng lo ngại là phần lớn các vụ xâm hại trẻ em xảy ra bởi người quen, người thân hoặc người có vị trí gần gũi với nạn nhân, thường thì hậu quả để lại rất lớn khiến trẻ ảnh hưởng tâm lý.
Bạo lực trên môi trường mạng: Sự phát triển của mạng xã hội khiến nhiều trẻ trở thành nạn nhân của như: bắt nạt trực tuyến, phát tán hình ảnh riêng tư, dừa đảo, dẫn dụ tham gia các hành vi nguy hiểm. Do trẻ nhẹ dạ cả tin để lộ thông tin, hình ảnh của mình dẫn đến những hậu quả không lường trước được.
3. Những trường hợp thường xuyên xảy ra trên thực tế
Bạo hành trong gia đình: Nhiều vụ việc cho thấy trẻ bị cha mẹ hoặc người thân đánh đập trong thời gian dài nhưng hàng xóm, nhà trường hoặc chính quyền địa phương không kịp thời phát hiện. Nguyên nhân thường xuất phát từ: Áp lực kinh tế, ly hôn, nghiện rượu, ma túy, thiếu kỹ năng nuôi dạy con.
Bạo lực học đường: Tình trạng học sinh đánh nhau, cô lập bạn học, xúc phạm danh dự qua mạng xã hội ngày càng phổ biến và có xu hướng trẻ hóa. Không ít vụ việc xuất phát từ mâu thuẫn nhỏ nhưng bị quay video, phát tán lên mạng nhằm mục đích làm nhục nạn nhân. Trẻ em bị xâm hại bởi người quen Đây là thực trạng đặc biệt nguy hiểm vì trẻ thường, sợ hãi, không dám tố giác, bị đe dọa, không nhận thức được mình đang bị xâm hại, nhiều vụ việc chỉ bị phát hiện sau thời gian dài, gây khó khăn cho công tác điều tra và bảo vệ nạn nhân.
4.Một số vụ án nổi bật gây chấn động dư luận
1. Vụ bé gái 8 tuổi bị bạo hành đến tử vong tại TP.HCM, đây là một trong những vụ án gây phẫn nộ lớn trong xã hội khi nạn nhân bị bạo hành trong thời gian dài dẫn đến tử vong. Vụ việc đặt ra câu hỏi lớn về trách nhiệm của người giám hộ, gia đình và cơ chế phát hiện, can thiệp sớm đối với trẻ em bị bạo hành.
2. Các vụ xâm hại trẻ em tại cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc trẻ. Nhiều vụ việc giáo viên hoặc người chăm sóc có hành vi đánh đập, hành hạ trẻ nhỏ tại trường mầm non đã từng bị ghi lại qua camera khiến dư luận bức xúc, đây là hành vi không thể nào chấp nhận được vì dưới môi trường giáo dục thì không thể nào tồn tại những hành vi gây tổn hại tới sức khỏe, tính mạng, tinh thần của trẻ. Vì trẻ em tới môi trường giáo dục thì cần được dạy, chăm sóc 1 cách tốt nhất để nhằm tạo ra 1 môi trường phát triển lành mạnh.
3. Các vụ bắt nạt học đường lan truyền trên mạng xã hội, không ít học sinh bị đánh hội đồng, quay clip và phát tán công khai trên internet, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý và danh dự của nạn nhân. Những vụ việc này cho thấy bạo lực trẻ em không chỉ tồn tại ở những nơi thiếu quản lý mà còn có thể xuất hiện ngay trong môi trường tưởng chừng an toàn nhất.
5.Hướng giải quyết và kiến nghị hoàn thiện cơ chế bảo vệ trẻ em
Nâng cao trách nhiệm của gia đình, gia đình cần thay đổi tư duy giáo dục bằng bạo lực sang tăng cường các kỹ năng sống cho trẻ em như lắng nghe, giáo dục tích cực, đồng hành tâm lý cùng trẻ, tăng cường vai trò của nhà trường. Bên cạnh đó thì nhà trường cũng cần phải thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh, tư vấn tâm lý học đường, phát hiện sớm dấu hiệu trẻ bị bạo hành hoặc xâm hại, hoàn thiện cơ chế tố giác và bảo vệ nạn nhân
Nhiều trẻ em hiện nay chưa được hỗ trợ đầy đủ sau khi bị xâm hại, do đó cần bảo mật thông tin nạn nhân hỗ trợ tâm lý, có luật sư và chuyên gia đồng hành trong quá trình tố tụng. Đưa ra các hình phạt phù hợp đối với người phạm tội để nhằm trừng phạt, răn đe làm gương cho xã hội
Xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm, việc xử lý thì cần đủ sức răn đe tránh tình trạng hòa giải hình thức, bao che, xử phạt nhẹ đối với các hành vi bạo lực nghiêm trọng. Nâng cao nhận thức cộng đồng, mỗi cá nhân, tổ chức cần hiểu rằng, im lặng trước bạo lực trẻ em cũng có thể góp phần kéo dài hành vi vi phạm, việc tố giác, hỗ trợ và bảo vệ trẻ là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
6. Kết luận
Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn là trách nhiệm của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Việc phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm chính là cách để ngăn chặn những bi kịch đau lòng tiếp tục xảy ra.
Liên hệ với công ty Luật Hoàng Duy và cộng sự để được tư vấn và giải đáp thắc mắc 1 cách nhanh chóng.
